2023 წლის ახალგაზრდული ევროპის ჩემპიონატიდან მოყოლებული ნაკრები გაზრდილია, მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი ფეხბურთელი შეიცვალა, სათამაშო დონე მაინც შენარჩუნდა და რიგ შემთხვევებში გაუმჯობესდა კიდეც, ეს კი უპირველესად მთავარი მწვრთნელის დამსახურებაა.
პირველი ნაბიჯი
თბილისური მატჩით დავიწყოთ, რომელიც სვანაძის გუნდმა დანაკლისით ჩაატარა, საქართველოს ხვადაგიანი და ლომინაძე აკლდნენ. როგორც მოგვიანებით დავრწმუნდით, ორი ძალიან მნიშვნელოვანი მოთამაშე. შეტევის მომზადების თვალსაზრისით ამ ფორმაციის ნაკრები ერთი საფეხურით გაუმჯობესდა ევროპის ჩემპიონატზე მოთამაშე ნაკრებთან შედარებით, დაცვიდან ბურთი გაცილებით კარგად ამოაქვთ. მხედველობაში უნდა მივიღოთ ზონებს შორის პასი, დიაგონალები და გრძელი პასი ფორვარდებზე. აქვე უნდა აღვნიშნოთ პირველი სხვაობა, რაც მაშინვე თვალში მომხვდა. ევროპის ჩემპიონატზე თავდასხმაში მეტწილად გაგუა თამაშობდა, რომელსაც ბრძოლაში აძლევდნენ პასს, ამჟამინდელ ნაკრებში უკანა ხაზის ფეხბურთელებს დავალებული ჰქონდათ პასი მეტოქის მცველების ზურგსუკან გაეკეთებინათ, სადაც ხან კვერნაძე გარბოდა, ხანაც გიზი მამაგეიშვილი. ერთ ასეთ პასსა და გაქცევას მეტოქის მეკარის გაძევებაც მოჰყვა.
მცველებს ზურგსუკან
საერთო ჯამში, პირდაპირ დაცვითი ზონიდან 14 გადაცემა გაკეთდა ფორვარდებზე, მეტოქის მცველებს ზურგსუკან. 14-დან 7 ზუსტი იყო. ასეთი პასის შემთხვევაში 50%-იანი მაჩვენებელი საერთოდ არ არის ცუდი, რადგან ეს პასი თუ ზუსტად სრულდება ნებისმიერ შემთხვევაში საფრთხეს ქმნი მეტოქის კართან. დაცვითი ზონიდან ფორვარდებზე გაკეთებული 7 ზუსტი გადაკიდებიდან 4 აზაროვის ანგარიშზეა. გაფუჭებული 7 პასიდან ასევე აზაროვი ლიდერობს, 7-დან 3 მან გააფუჭა. გამოდის, რომ ყველაზე მეტი მცდელობა მას ჰქონდა, ყველაზე დიდი სარგებელიც მან მოიტანა.
ზონებს შორის
დაცვიდან ზონებს შორის 8 გადაცემა შესრულდა, აქედან 2 არაზუსტად, ორივე მაისურაძეს ჩაუჭრეს. 6 ზუსტი პასიდან ასევე მაისურაძეს ჰქონდა ყველაზე მეტი, ამ შემთხვევაში 2 ზუსტი გადაცემა. აზაროვი თუ ყველაზე მეტად ცდილობდა გრძელი პასის გაკეთებას მცველებს ზურგსუკან, მაისურაძეს ყველაზე მეტი მცდელობა ჰქონდა ზონებს შორის პასით გაემწვავებინა თამაში და 50%-იანი სიზუსტით შეასრულა ეს დავალება. თუმცა, გრძელი პასისგან განსხვავებით, ამჯერად 50% ცუდი მაჩვენებელია, რადგან ამ პასს თუ ჩაგიჭრიან საფრთხე შენს კართან გარდაუვალია.
დიაგონალები
მატჩის განმავლობაში 7 დიაგონალი გაკეთდა, 2 არაზუსტად, ლაცაბიძისა და მამაცაშვილის შესრულებით. 5 უსტი იყო - იმავე ლაცაბიძის, მაისურაძის, უგრეხელიძისა და 2-ჯერ მეკარე ხარატიშვილის შესრულებით. ხარატიშვილმა ამ ზუსტ 2 დიაგონალს ზონებს შორის 1 ზუსტი პასიც მიამატა და შეიძლება ითქვას, რომ ბურთის ამოტანაში საუკეთესო მაჩვენებელი ჰქონდა. მის პასებს ლოკომოტივის სტადიონზე დიდი ოვაციაც მოჰყვა, პირველად თუ შემთხვევითობად მიიჩნიეს, მესამე ჯერზე ყველა დარწმუნდა, რომ ფეხით ძალიან კარგად თამაშობს.
განსაკუთრებული როლი აზაროვს
პირველ შეხვედრაში საქართველოს ნაკრები ჩვეულებრივ 4-4-2-ით იცავდა თავს, ზონური დაცვის პრინციპებით. ამაში განსაკუთრებული არაფერი ყოფილა, მწყობრი და ორგანიზებული დაცვა ვნახეთ. პირველ ტაიმში სახიფათოდ შემოგვიტია ხორვატთა მარცხენაფლანგელმა ივანოვიჩმა, ვერ ვიტყვით რომ ამ დროს ქართველებმა ტაქტიკური შეცდომა დაუშვეს, უბრალოდ ხორვატმა ინდივიდუალურად ძალიან კარგად ითამაშა, ორი ფეხბურთელი მარტივად ჩამოიცილა და საქართველო ხარიხამ იხსნა.
იყო კიდევ ერთი 100%-იანი მომენტი ქართველთა კართან, ფრიგანი ერთი-ერთზე გავიდა, მაგრამ ააცილა. აქ „ღია ბურთის“ პრინციპი დაირღვა. ესე იგი, მიუხედავად იმისა, რომ ხორვატთა ნახევარმცველს მოედნის ცენტრში ხელს არავინ უშლიდა იმისათვის, რომ გრძელი პასი გაეკეთებინა, (უახლოესი ქართველი ფეხბურთელი 4-5 მეტრში ედგა), ქართველთა დაცვის ხაზი მაინც ცენტრამდე იყო ამოწეული და მეკარესთან დისტანცია ძალიან დიდი იყო. დაახლოებით 30 მეტრი. „ღია ბურთის“ დროს ცენტრალური მცველები და მეკარე ერთმანეთთან რაც შეიძლება ახლოს უნდა იყვნენ, რათა მათ შორის ჩაგდებულ ბურთზე თამაში მოასწრონ. მხოლოდ მაშინ შეიძლება დისტანცია გაიზარდოს თუ ბურთიან მეტოქეს აქტიურ პრესინგს ეთამაშები. ასე რომ, ეს შეგვიძლია შეცდომად მივიჩნიოთ.
აი, შეტევის დროს ბევრად საინტერესო მონახაზი ვნახეთ. თანამედროვე ფეხბურთში უკვე ხშირად ვხედავთ განაპირა მცველების ერთი შეხედვით უცნაურ როლს, როდესაც ცენტრში იკავებენ ადგილს, ფლანგზე სივრცეს გარემარბს უტოვებენ და თავად მოედნის ცენტრში ქმნიან რიცხობრივ უპირატესობას. პირველად ეს პეპ გუარდიოლას სადებიუტო სეზონში ვნახე ვალენსიას წინააღმდეგ, როცა დანი ალვესი აღმოჩნდა ცენტრში, ფლანგი მთლიანად მესის დაუტოვა, ჩავი კი მთელ მოედანზე გადაადგილდებოდა, რადგან ერთი ფეხბურთელი პერსონალურად იყვანდა, ჰოდა, არბენინა ასე მთელ მოედანზე. უცნაური სანახავი იყო, მაგრამ მაშინ გაამართლა, მას მერე გუარდიოლა ხშირად იყენებდა ასეთ ტაქტიკას, ჩვენს დროში კი თითქოს ნორმა გახდა. თუმცა, თუ განაპირა მცველს ასეთ დავალებას აძლევ, მაშინ, ფეხბურთელმაც უნდა შეგიწყოს ხელი, ტექნიკური მომზადებითა და აზროვნების უნარით, სხვაგვარად, ძალიან სარისკო იქნებოდა. რაც უფრო კარგად მომზადებული და მრავალმხრივი ფეხბურთელი ჰყავს მწვრთნელს, მით უფრო მეტად აქვს ინოვაციისა და სიახლის დანერგვის საშუალება. სვანაძის ხელში კი აღმოჩნდა ფეხბურთელი, რომელსაც ამ მანევრის შემთხვევაში სარგებლის მოტანა შეეძლო, თუმცა, ეს ყველაფერი მხოლოდ პირველი მატჩის პირველ ტაიმში ვიხილეთ. შედეგი გამოიღო, ეს ერთადერთი ტაიმი გამოდგა, რომელიც საქართველოს ნაკრებმა ხორვატიას მოუგო.
ეს ფეხბურთელი ირაკლი აზაროვი იყო. როგორც კი საქართველო შეტევის ფლანგს ცვლიდა ირაკლი აზაროვი პოზიციას მოედნის ცენტრში იკავებდა, დაახლოებით საყრდენის პოზიციაზე. იყო შემთხვევები, როცა ბურთითაც აღმოჩნდა ამ მონაკვეთში.
აზაროვის ვიზავის ორი გზა ჰქონდა, ან ზონური დაცვის პრინციპებს უნდა მიჰყოლოდა და ფლანგზე უნდა დარჩენილიყო, ან პერსონალურ მეურვეობაზე უნდა გადასულიყო და აზაროვს ცენტრში შეჰყოლოდა. ერთ შემთხვევაში მარცხენა ფლანგზე მამაცაშვილი იღებდა უპირატესობას, მეორე შემთხვევაში კი ქართველები მოედნის ცენტრში მოიპოვებდნენ რიცხობრივ უპირატესობას. საერთო ჯამში კი ყველაზე კარგი რამ მოხდა, ხორვატი საერთოდ ვერ გაერკვა რა უნდა გაეკეთებინა, ხან ფლანგზე დარჩა, ხან ცენტრში შემოვიდა და სვანაძის ჩანაფიქრს ხელი ვერაფრით შეუშალა. ერთ ეპიზოდში ყველაფერი ხელის გულზე ჩანს, აზაროვი ცენტრალურ ზონას ავსებს გაგნიძესთან ერთად და ოთარ მამაგეიშვილს საშუალებას აძლევს შეტევაში ჩაერთოს, ამით კი სვანაძის გუნდი რიცხობრივ უპირატესობას ქმნის შეტევაში.
ასე რომ, ჩანაფიქრმა აბსოლუტურად გაამართლა. რიცხობრივი უპირატესობისა და ზონების სწორი გადანაწილების ხარჯზე ცენტრიდან რამდენიმე კარგი შეტევა განხორციელდა, რასაც კარში ზუსტი დარტყმები და გოლიც მოჰყვა. მეორე ტაიმში სვანაძემ აზაროვის ცენტრალურ როლზე უარი თქვა, შესვენებაზე ოლიჩიც ალბათ მიხვდებოდა რა ხდებოდა მის თავს.
გამოუყენებელი შანსი
ეს გუნდი სულ თამაშშია, ბოლომდე კონცენტრირებული, სრულად ჩართული ყველა ეპიზოდში, ამან შედეგიც მოიტანა, მამაგეიშვილი ეპიზოდს არ გამოეთიშა, ბოლომდე მიჰყვა ბურთს, კავლინას თამაშის წესები დაარღვევინა და მსაჯს მისი გაგდების გარდა სხვა შანსი აღარ დაუტოვა. ეს კი ნიშნავდა იმას, რომ ხორვატებს ძირითადის მეკარე განმეორებით შეხვედრაშიც დააკლდებოდა, ეს უკვე ძალიან დიდი უპირატესობა იყო და ერთადერთი დავალება დარჩა
შესასრულებელი - კიდევ ერთი გოლის შეგდება.
ხორვატია მთელი გუნდით თავს იცავდა და განსაკუთრებული ვერაფერი შეიქმნა მათ კართან, მატჩის შემდეგ იყო ბევრი საყვედური, როცა მეტოქე ასეთ შანსს გაძლევს აუცილებლად უნდა გამოიყენოო, მაგრამ სვანაძემ მაინც სიფრთხილე არჩია, და არცერთი წუთით სადავეები ხელიდან არ გაუშვია. ერთი-ორი კარგი მომენტი შეიქმნა, მეტოქის შეცდომისა და სტანდარტული მდგომარეობის ხარჯზე, მაგრამ გოლი აღარ გასულა. ასეთ მატჩებში უდიდესი მნიშვნელობა აქვს მომენტების რეალიზებას, თამაშს სწორედ ის გუნდი იგებს, რომელსაც ნახევარმომენტის გოლად ქცევა შეუძლია. მიუხედავად იმისა, რომ მეორე გოლი ვერ შეაგდეს, საქართველომ განმეორებით შეხვედრაში კარგი ფორა მიიღო - სვანაძის გუნდს შეეძლო მეორე ნომრად თამაში, მეტოქეს მეკარე დააკლდებოდა, საქართველოს კი დაუბრუნდებოდნენ ხვადაგიანი და ლომინაძე - ეს უკვე ბევრის იმედს იძლეოდა.
ხორვატიაში - ლომინაძის ფაქტორი
სვანაძეს აზაროვისთვის განსაკუთრებული დავალება აღარ მიუცია, თითქოს აღარ იყო ამის საჭიროება, რადგან მოედნის ცენტრში ნოდარ ლომინაძე დაბრუნდა, რომელიც ლუკა გაგნიძეს შეუწყვილდა. მსგავსი სტილისა და ყაიდის საყრდენი ნახევარმცველი საქართველოს ნაკრებს მე მგონი, რომ არც არასდროს ჰყოლია, თუ ჰყოლია, ამ დონეზე ნამდვილად არ უთამაშია. ყოველ შემთხვევაში, მე ვერ ვიხსენებ. საყრდენ ზონაში საუკეთესოები სხვა სტილით გამოირჩეოდნენ - ნემსაძე ფიზიკურად ძლიერი და ტექნიკური ფეხბურთელი იყო, კარგი პასითა და მოედნის ხედვით. ჯაბა კანკავა ტანმორჩილი, დაუღალავი, მებრძოლი და ხისტი ფეხბურთელი იყო. საერთოდ, საბჭოთა დროს თუ გადავწვდებით იქაც ჯირკვივით სულაქველიძე გაგვახსენდება, მტრისას მისი მხარი და, შეტევაშიც ძალიან სასარგებლო. გაგნიძე უფრო ქორიძეს წააგავს, ლომინაძე კი საერთოდ არავის ჰგავს ქართული ფეხბურთის ისტორიაში. ეგებ, ძველებმა გაიხსენონ ვინმე, მე არავინ მახსენდება.
194 სანტიმეტრის, ტექნიკური, დრიბლინგის მოყვარული, კარგი პასით და როგორც აღმოჩნდა გატანის უნარით. აბა, ვის უნდა შეადარო? ცოტა კიდევ თუ მოძლიერდა ფიზიკურად წლევანდელი ოქროს ბურთის ლაურეატიც დაუდგება ადამიანს თვალწინ. გაგნიძესა და სიგუას უკვე ნათამაშები აქვთ ეროვნულ გუნდში, არც ის დღე არის შორს, როცა ნოდარ ლომინაძე მოირგებს ეროვნული გუნდის მაისურს. მის ფიზიკურსა და ტექნიკურ შესაძლებლობებს რომ გავეშვათ, აღმოჩნდა რომ მენტალურადაც ძალიან ცივსისხლიანი და ძლიერი ფეხბურთელია, თერთმეტმეტრიანების სერიაში მისი პანენკა, შესაძლოა, ერთ-ერთი გადამწყვეტი ფაქტორიც კი ყოფილიყო, არ არსებობს ასეთ დროს ასეთი რამ გაბედო და მეტოქეზე ფსიქოლოგიური უპირატესობა არ მოიპოვო.
მენტალური სიმტკიცე დავინახეთ მეორე ცენტრალურ ნახევარმცველშიც, ლუკა გაგნიძემ თავადაც შეძლო თამაშში დაბრუნება და გუნდიც დააბრუნა. პირველი გოლი მის შეცდომას მოჰყვა (უფრო მსაჯის შეცდომას, რადგან ჯარიმა არ დანიშნა), ვიფიქრე, რომ ეს გატეხდა, ამ დროს ფეხბურთელები ემოციებს ვეღარ თოკავენ, შეცდომების დაშვებას აგრძელებენ და ჭკვიან მწვრთნელებს შესვენებაზე გაჰყავთ ხოლმე, თითქოს ეს სცენარი იკითხებოდა, მაგრამ გაგნიძემ თავი ხელში აიყვანა, თამაში ცივსისხლიანად განაგრძო, რაც ასე იშვიათი იყო ქართული ფეხბურთისთვის, განსაკუთრებით 90-იანელებისგან, ახლა კი სულ სხვა თაობას ვუყურებთ, რომელთა გონებაც სულ სხვაგვარად მუშაობს. ლუკა მოდრიჩის სტილში გათავისუფლდა მეურვისგან და მარცხენა ფეხით ულამაზესი გოლი გაიტანა.
რა უნდა ამ ბიჭს რუსეთში?! ევროზე მოხვედრა საუკეთესო საშუალებაა იმისათვის, რომ კარგი გუნდის ყურადღება მიიქციო. შეუძლებელია ასეთი თამაშის მერე გაგნიძემ კარგი შემოთავაზებები არ მიიღოს.
საქართველოს ნაკრები თავს კარგად იცავდა, მაგრამ თერთმეტმეტრიანი საკუთარ კარში მივიღეთ. ვერც ვერავის დაადანაშაულებ, ამისგან დაზღვეული არავინ არის. ფეხებში ვარდნის დროს განზე დარჩენილ ხელს მოხვდა ბურთი. ეს პენალტია, მაგრამ აბა როგორ გინდა ამის გამო ვინმეს საყვედური უთხრა? მამაგეიშვილს თავდაცვა რომ არ ეცადა, ასე თავგანწირვით რომ არ ჩავარდნოდა ფეხებში, ეგ იქნებოდა სასაყვედურო, თორემ, ხელზე მოხვედრას არა უშავს, ეგეც ფეხბურთის ნაწილია. მე კიდევ ყოველთვის ათი თავით ვარჩევ იმ ფეხბურთელს, რომელიც ასე იცავს თავს, იმას, რომელსაც ხელები ზურგსუკან აქვს წაღებული, თითქოს ასე გამორიცხავს პენალტის შესაძლებლობას, სამაგიეროდ, მეტოქეს უპირატესობას აძლევს სისწრაფეში და კოორდინაციაში, აბა, როგორ აყვება სისწრაფეში მცველი ფორვარდს, რომელიც მოძრაობის დროს ხელებს არ იყენებს?!
ანგარიში ლომინაძემ გაათანაბრა. თუ გნებავთ არგენტინის გათამაშებული ჯარიმა გაიხსენეთ, თუ გნებავთ ნიდერლანდების, არაფრით ჩამოუვარდებოდა, არც გონივრულობით, არც შესრულებით, ეგ კი არა, მე მგონი, რომ უკეთესიც კი იყო. ყველაფერი იდეალურად შეასრულეს. ამ უპირატესობის მოპოვების შემდეგ კი იყო კიდევ ერთი-ორი შანსი, რომლითაც საქართველოს თამაშის მოკვლა შეეძლო, მაგრამ მცირედი დააკლდა. ამისთვის კი დაისჯები, ესეც ფეხბურთის ნაწილია, დაუწერელი და კარგად გავრცელებული წესია - ვერ გაიტან, გაგიტანენ. ყოველთვის მუშაობს.
ამჯერად აჯობეს ლომინაძეს, აღარ ეყო თავისი გრძელი ფეხი შეტევის ჩასაშლელად, სოტიჩეკმა ძალიან ჭკვიანურად ითამაშა, კორპუსი კარგად ჩააყენა და ზუსტად დაარტყა. ასე გადავიდა მატჩი დამატებით დროში, სადაც ხორვატებს ჰქონდათ ფსიქოლოგიური უპირატესობა, ჯერ ერთი იმიტომ, რომ ასე ახლოს მყოფნი ევროპის ჩემპინატთან დამატებით დროში გაგვიშვეს, მერე იმიტომ, რომ საკუთარ კედელბში თამაშობდნენ, მაგრამ ისეთი ცარიელი იყო ტრიბუნები, ერთი ვიფიქრე კიდეც, რატომ უნდა მოხვდეს ეს ხალხი ევროზე?! სურვილი აქეთ მეტი იყო, ქართველებისკენ, ამას კიდევ დიდი ძალა აქვს.
სვანაძემ დამატებით დროში სწორად წარმართა თამაში. ფეხბურთელებმა სიქის გაძრობამდე ირბინეს, დოღის ცხენებივით. მატჩი პენალტებამდე მივიდა, რასაც ალბათ ყველა ნახავდით, თუ ვინმეს არ გინახავთ, ახლა ნახავთ YouTube-ზე. აქაც წარმოუდგენელი დრამატურგია ვიხილეთ - აზაროვმა პირველი პენალტი გააფუჭა. პირველის დარტყმა ყველაზე რთულია. მერე ისე ურტყეს ხორვატებმა არც კი გვაფიქრებინეს რომ აცილება შეეძლოთ, მთელი საქართველო ფეხდაფეხ მივყევით იმის რწმენით რომ ლუკა ხარატიშვილი ერთს მაინც აიღებდა, ისე არ მორჩებოდა ეს ამბავი, ერთს უეჭველად აიღებდა, ასე სჯეროდა მთელ გუნდს და ალბათ მთელ ქვეყანასაც. ამ რბოლაში კიდევ ლომინაძემ ზემოდან გადახედა ყველას - მეტოქის მეკარეს, მთელ ხორვატიის ნაკრებს და მათ ქომაგსაც, ბურთი თავზე გადაავლო და ის ერთი საწყლად შევსებული ტრიბუნაც იქვე დაადუმა. ტაშს თუ დაუკრავდნენ, ისე რაღა უნდა ეთქვათ. ისევ გაახილა თვალი საქართველომ და ლომინაძის პერსპექტივიდან დაიწყო ყურება, ამ სიმაღლიდან კიდევ ყველაფერი შესაძლებელია. ჰოდა, მოვიდა ბოლო პენალტის ჯერი, რაზეც ჩემს მეგობრებს ვან დერ სარი გაახსენდათ, ცოტა პატარებს მამარდაშვილი გაახსენდათ საბერძნეთთან, მე კიდევ ჩემი საყვარელი მეკარე, ოლივერ კანი დამიდგა თვალწინ, გაიშალა ხარატიშვილი და ურთულესთან ერთად, მეტად ლამაზი მოგერიებაც გამოუვიდა. აქ უკვე ნათელი გახდა რომ საქართველო მოიგებდა. დროის ამბავი იყო. ხარატიშვილმა მეორე პენალტიც მოიგერია და ისტორია დაიწერა - 21-წლამდელები ევროპის ჩემპიონატზე არიან.
