ისე კი, მოედნის მატყუარები უფრო მახსოვს, თუმცა, დღევანდელ ფეხბურთში მათი რაოდენობაც შემცირდა. VAR-მა ერთი მხრივ სამართლიანობის წილი გაზარდა, მეორე მხრივ კი ფეხბურთი ცხოვრებას ისე აღარ ჰგავს, როგორც ადრე. აბა, სად გაგონილა კაცმა ხელით ითამაშოს, მსაჯი მოატყუოს და ვიღაცამ ზემოდან ღმერთივით გადაუწყვიტოს - ეგრე არ არის ძმაო, განმეორებაზე ვნახე და რაღაცას გვატყუებო.
ღმერთის პერსპექტივიდან დაკვირვება ლიტერატურას სჭირდება და არა ფეხბურთს. მარადონამ კიდევ სულ სხვაგან იპოვა. გოლი დააბრალა - ჩემი კი არა, ღმერთის ხელი იყოო, მე არ ვყოფილვარ ღმერთმა დაგსაჯათო. მერე კიდევ ისეთი გოლი შეაგდო, თავად გახდა ღმერთი. თანაც, ოფიციალურად. მისი სახელობის ტაძრები დღემდე ფუნქციონირებს არგენტინაში.
ბავშვი, რომელიც VAR-ის ეპოქის ფეხბურთს უყურებს, ვეღარ ითამაშებს ისე, როგორც, მაგალითად, ლუის სუარესი. ამ ბავშვის გონებაში ტყუილი და მაიმუნობა უკვე აკრძალულია, იცის რომ არ შეარგებენ, არ აპატიებენ. ამიტომ ბავშვობიდანვე ეჩვევა, რომ მოედანზე ტყუილი არ მოსულა, მე კიდევ მიმაჩნია, რომ ასე მოაზროვნე ფეხბურთელი, ვერასდროს მოიფიქრებს იმას, რაც მაგალითად მიხეილ მესხმა, გარინჩამ, ან რონალდინიომ მოიფიქრეს. ფეხბურთი მოტყუებაზეა, ეს არის ჯენტლმენური სპორტი, რომელსაც ხულიგნები თამაშობენ.
გავა დრო და ფანტაზიის ნაკლებობა გაცილებით შესამჩნევი გახდება. ახლა კი იმ ტყუილებს გავიხსენებ, რომელსაც დღეს არავის შეარჩენდნენ, და იმ ტყუილებსაც გავიხსენებ, რომელსაც VAR ვერაფერს დააკლებდა.
ცაციების ღმერთის ხელი
ხელით გატანილ გოლზე სულ ცაციები მახსენდებიან. პირველ რიგში, რა თქმა უნდა, დიეგო მარადონა. დიეგოს გარდაცვალების მერე ნეკროლოგის დაწერა ხორხე ვალდანომ ითავა და ოდისევსს შეადარა. ოდისევსური გამჭრიახობა და ცბიერება გამოავლინაო. ასე დიდებულად აღწერა. აბა, ვინმე ინგლისელი დღემდე იტყვის, რომ ამას ჩათლახობა ჰქვია, რაის ოდისევსი... გარდა ღმერთის ხელისა, კიდევ ორი გოლი აქვს ხელით შეგდებული, თან ისე ოსტატურად აკეთებდა, რომ ვერცერთ ჯერზე მსაჯმა ვერაფერი შეამჩნია. ქუჩაში გაზრდილი ბიჭი იყო, ვინ რაში გამოიჭერდა.
გავიდა წლები და კიდევ ერთმა ცაციამ შეაგდო ხელით, თანაც ჩემპიონთა ლიგაზე, ლიდს იუნაიტედის კარში. ესპანელებმა მარადონა გაიხსენეს, მაგრამ არ ჰგავდა რაული მარადონას. მაგარი სეზონები კი ჰქონდა, ადრეული რაული მართლაც მაგარი ბიჭი იყო, ბევრი გოლიც გაჰქონდა და მადრიდის მთავარი სიმბოლოც გახდა. ეგ მერე ჩააჩოჩეს „გალაქტიკოებმა" და ცოტა უმადურადაც გაუშვეს გუნდიდან. ისე, დიდი მომტყუებელიც არ ყოფილა, სხვა უნარები უფრო ჰქონდა, მაგრამ მაშინ ასე იყო საჭირო, ფიგუმ ჩააწოდა და ხელით შეაგდო.
მესამე ცაცია, რომელსაც ხელით აქვს შეგდებული ლიონელ მესია. აი, ის კი ძალიან ჰგავდა დიეგოს, 2006/07 წლების სეზონში უკვე ჰქონდა ის ზღაპრული გოლი შეგდებული ხეტაფეს კარში, მარადონას გოლის ასლი, ეს შედარებები ისევ გრძელდებოდა, როცა სეზონის მიწურულს ხელით შეაგდო ესპანიოლის კარში, მოინათლა კიდეც მარადონას ჭეშმარიტ მემკვიდრედ. ის მატჩი კიდევ შეიძლებოდა საჩემპიონოც ყოფილიყო, მაგრამ ბარსამ ბოლო წუთებზე გოლი გაუშვა და ყველაფერი დასრულდა.
როი კინი და მერაბ მამარდაშვილი
გარდა ცაციებისა ტიერი ანრის მაიმუნობაც გასახსენებელია. თუმცა, გოლი არ ყოფილა, პასი იყო, ირლანდიასთან ხელით გაისწორა ბურთი და საგოლე პასი გააკეთა, რამაც საფრანგეთის ნაკრები მსოფლიო ჩემპიონატზე გაიყვანა. ვერ ვიტყვი, რომ დიეგოს მსგავსად ოსტატურად შენიღბა ეს ამბავი, ბურთს ხელი კი არ შეახო, ფაქტობრივად ხელში დაიჭირა, მაგრამ მსაჯებმა მაინც დაიბრმავეს თავი. გადაირია ჯოვანი ტრაპატონი, რომელიც მიხვდა, რომ უსამართლობა მხოლოდ კორეაში არ ხდება, შუაგულ ევროპაშიც შესაძლებელია. გადაირია მთელი ირლანდია! - აბა რა იქნებოდა.
წარმოიდგინეთ, პლეი ოფში საფრანგეთი გხვდება, ტოლსწორად ეთამაშები, სასწორზე მუნდიალის საგზურია და დამატებით დროში ყველა დროის ერთ-ერთი საუკეთესო ფრანგი ასეთ რამეს კადრულობს. ამ დროს როი კინმა წამოყო თავი, რომელიც ისედაც სულ დაპირისპირებული იყო თავისი ქვეყნის ფედერაციასთან, თანაგუნდელებთან, ქომაგებთან და საერთოდ მთელ ირლანდიასთან - „საქართველოსთან რომ პენალტი მოიგონეს ეგ კარგი იყო?” - და ატყდა ერთი ამბავი, შენ ძმაო ირლანდიელი ხარ თუ ქართველიო - წამოაძახეს როის და კიდევ უარესებიც წამოაძახეს, მაგრამ კინი რისი კინია, მაგრად დადგა, მტკიცედ, მამარდაშვილივით, ესე იგი, „ჭეშმარიტება უფრო მაღლა დგას, ვიდრე სამშობლო.”
დიდი ტყუილი, დიდი ღალატი
სანამ ლუიშ ფიგუ ბარსას ქომაგებს ეტყოდა - არაფერი საშიში არ ხდება, მშვიდად იყავით, არსადაც არ მივდივარო, მანამდე უკვე იყო დიდ სკანდალში გახვეული, რის გამოც იტალიის სერია A-ში თამაში ორი წლით ჰქონდა აკრძალული. საქმე ის არის, რომ სპორტინგის ვარსკვლავის მიმართ ინტერესს ორი იტალიური კლუბი იჩენდა - პარმა და იუვენტუსი. მაშინ სერია A მსოფლიოს საუკეთესო ლიგა იყო და ფიგუც უპირატესობას მას ანიჭებდა, კრუიფის ინტერესის მიუხედავად. ლუიშმა ფარულად ორივე კლუბთან დაიწყო მოლაპარაკებები, მერე ისე მოხდა, რომ ორივესთან გააფორმა წინასწარი კონტრაქტი, საბოლოოდ გასკდა ეს ამბავი, ფიგუს იტალიაში თამაში აუკრძალეს და ასე აღმოჩნდა ბარსელონაში. მერე კიდევ ისეთი იკადრა, საერთოდ აღარავის გახსენებია პორტუგალიელის იტალიური ტყუილები, მაგრამ, რა გაიძვერა კაცი უნდა იყო, იტალიელები რომ მოატყუო?!
დიდი სიძულვილი ჰქონდათ და აქვთ ლონდონელებსაც. სოლ კემბელია ამის მიზეზი. მისი მსგავსი ცენტრალური მცველი ინგლისს არ ჰყავდა, ტონი ადამსი უკვე ასაკში იყო, რიო ფერდინანდისა და ჯონ ტერის დრო ჯერ არ მოსულიყო და კემბელი ითვლებოდა მთავარ იმედად დაცვის ხაზში. ეწურებოდა კონტრაქტი ტოტენჰემთან და კლუბის მმართველები სიტყვაზე ენდნენ - კონტრაქტს სეზონის ბოლოს გავახანგრძლივებო, დაჰპირდა კლუბს, დაჰპირდა ქომაგებს და მერე ყველა გადააგდო. დიდძალ თანხად უნდა გაყიდულიყო, მაგრამ უფასოდ წავიდა, თანაც, არსენალში. დააღო პირი მთელმა ლონდონმა - წითელი ლონდონის მხრიდან სიცილი ისმოდა, თეთრი ლონდონის მხრიდან - ცუდი სიტყვები.
აფრიკული ჰანგები
მაგრამ ვერაფერი შეედრება 1996 წლის ამბავს, როცა ჟორჟ ვეამ საუთემპტონის მწვრთნელ გრემ სუნესს დაურეკა, ეს იყო ზარი ზეციდან! - სუნესი ვერ იყო კარგ დღეში, ნახევარი გუნდი დამტვრეული ჰყავდა და ჰოი საოცრებავ, თვით ჟორჟ ვეამ დარეკა, გასული წლის ოქროს ბურთის ლაურეატმა, - სენეგალელი დეიდაშვილი მყავს, ხატავს მინდორზე! ახლა კლუბს ეძებს და აუცილებლად გამოგადგებაო.
ასე აღმოჩნდა ალი დია „წმინდანებში", კონტრაქტი გაუფორმეს და სატესტო მატჩიც ჩანიშნეს, მაგრამ ძლიერი წვიმის გამო შეხვედრა გადაიდო, ვერ ნახეს საქმეში „სენეგალელი მხატვარი”, არადა, პრემიერ ლიგის მატჩი ახლოვდება, რა უნდა ექნა სუნესს?! - ჟორჟ ვეას დეიდაშვილია ბოლოს და ბოლოს, ადგა და განაცხადში შეიყვანა. აღნიშნულ მატჩში მეტ ლე ტესიემ ტრავმა მიიღო და ისტორიული წუთიც დადგა - ალი დიამ მოედანზე შეაბიჯა! ღმერთო ჩემო... გრემ სუნესს მას მერე დასცინიან.
მსგავსი უბედურება ინგლისს ლონდონის სმოგის შემდეგ არ უნახავს. ლეგენდარული ლე ტესიეს სიტყვებიც შემოგვრჩა: „ისე დარბის, როგორც ბემბი ყინულზე." ალი დიამ სულ წიხლებით ირბინა, მაგრამ არაფერიც არ გამოუვიდა, ან რა უნდა გამოსვლოდა?! - საზამთროს ბიზნესიდან პირდაპირ პრემიერ ლიგაში აღმოჩნდა. რა თქმა უნდა, მატჩის დასრულებამდე შეცვალეს. მომდევნო დღეს ექიმთან მივიდა, ფეხი ვიტკინეო, შეამოწმეს და არაფერი სჭირდა, აბა მიდი გაიქეციო, უთხრეს ალის, გაიქცა „სენეგალელი მხატვარი” და მას მერე აღარავის უნახავს.
გაიქეცი ალი, გაიქეცი!
ნეტავ, ვინ იყო ყურმილის მეორე მხარეს?! - „გამარჯობა, თქვენ გელით ალი დია.” თურმე დიას მეგობარი ყოფილა, ჟორჟ ვეად ასაღებდა თავს. ბოლოს ალი სან ფრანცისკოს უნივერსიტეტში აღმოაჩინეს, მაგისტრის ხარისხი დაუცავს, კაცმა არ იცის ამჯერად ვის დაარეკინა.
ისე კი აფრიკული ტყუილებიდან ოკოჩას ფინტებზე მეტად ნიგერიელების ასაკია გამოსარჩევი, ობაფემი მარტინსი რომ გოლს გოლზე აგდებდა, უნიჭიერეს და უპერსპექტიულეს ფეხბურთელად ითვლებოდა, (რისაც არაფრით სჯეროდა ვახო გეგელიას), ჯერემი ნჯიტაპმა თქვა რა პერსპექტივაზე მელაპარაკებით, მარტინსი ჩემთან ერთად თამაშობდა ასაკობრივ ნაკრებშიო, არადა, მათ შორის სხვაობა ექვსი წელია.
ვინ ესროლა ქინქლაძეს?
ქართული ტყუილებიც ბევრი ვიცით, გახსენებაც ბევრის შეიძლება, მაგრამ ახლა მანჩესტერული გამახსენდა. სიტის მთავარი მომტყუებელი გიო ქინქლაძე იყო, მეტოქესაც ატყუებდა და საყვარელ მწვრთნელსაც, ქინქლაძის მერე მანჩესტერ სიტიმ ყაველაშვილი შეიძინა, უყურეს უყურეს და მიხვდნენ - რბილად რომ ვთქვათ, ვერ იყო კარგი ტრანსფერი. თურმე, გიო ქინქლაძეს ალან ბოლისთვის უთქვამს ეგ ჩემზე უკეთესიაო, ასე გაიფორმეს „პრეზიდენტი” მანჩესტერელებმა. იყო მეორე ტყუილიც - უფრო ჭორი, ვიდრე ტყუილი.
სარბიელმა მთავარ გვერდზე გამოაქვეყნა - ვინ ესროლა ქინქლაძეს? - გაუხეთქეს ხალხს გული. თურმე, ასეთი ჭორი გავარდნილა თბილისში, ვიღაც უნამუსო ქართველმა ჩააკითხა ინგლისში და ფული მოთხოვა, გიომ უარი უთხრა, ამან კიდევ ესროლაო. გიოს ვერა, მაგრამ პრეზიდენტს დაუკავშირდნენ მანჩესტერში და პრეზიდენტმა თქვა - სიახლე ის არის, რომ კევინ კიგანს გიოს წაყვანა სურს ნიუკასლში, აქ კიდევ ქინქლაძის გარდა ერთადერთი ქართველი მე ვარ და მე ხომ არ ვესროდი, რეებს ბოდიალობთო. ეგეთი ამბებიც ყოფილა.
არცერთი თქვენთაგანი არ გამცემს
გასცეს, თუმცა წლების მერე. კიდევ კარგი რომ გასცეს, თორემ დიდებულ ფურცელს დავკარგავდით მსოფლიო ფეხბურთის სახელმძღვანელოდან. ინიესტამ მოგვიყვა ელ კლასიკოს წინა ამბავი, რონალდინიოს დიდი ტყუილის ამბავი. აი, რა გაიხსენა ავტობიოგრაფიაში: „რონალდინიომ დამირეკა და მითხრა: „ანდრეს, ვიცი, რომ ღამის სამი საათია, მაგრამ რაღაცაში უნდა გამოგიტყდე, ივნისში გუნდს დავტოვებ, ჩემს ძმას შეთანხმება აქვს რეალთან, ისეთი შემოთავაზებაა, რომ უარს ვერ ვიტყვი, ახალგაზრდა ხარ და გამიგებ, მაგრამ გთხოვ, არავის უთხრა, არც ფეხბურთელებს, არც ხელმძღვანელებს, ნუ გამცემ, შენზე მეტად არავის ვენდობი.”
როცა მადრიდში რეალის წინააღმდეგ სათამაშოთ ჩავედით, რონალდინიომ მთელ გუნდს მოგვმართა - „ძმებო, დღეს ძალიან მნიშვნელოვანი მატჩი გვაქვს, ძლიერები არიან, მაგრამ ჩვენ მათი დამარცხება შეგვიძლია, აღმოვაჩინე, რომ ერთი ოჯახი ვართ, თითოეულ თქვენთაგანს დავურეკე და ვუთხარი, რომ რეალში გადავდიოდი, მაგრამ არცერთ თქვენთაგანს არაფერი უთქვამს. მივხვდი, რომ მზად ვართ ვიტანჯოთ მდუმარებაში, ვიდრე ერთმანეთი გავცეთ. ახლა კი, გავიდეთ მოედანზე და რეალს გაკვეთილი ჩავუტაროთ.” - გავიდა მერე მოედანზე და რა და როგორ გააკეთა ყველას კარგად ახსოვს. ასე მოჰყვა ინიესტამ და აბა ვის რა უფლება აქვს მის სიტყვაში ეჭვი შეიტანოს. და თუ მაინც ვინმეს ეჭვი ეპარება, ჩამოვა თბილისში რონალდინიო და იქნებ ვკითხოთ კიდეც.
