ისტორიის განმავლობაში ბევრი მაგალითი გვიხილავს, თუ როგორ გარდასახულან ფეხბურთელები პოზიციურად. რიგ შემთხვევებში ამ ცვლილებებმა კონკრეტულ გუნდებს ეპოქალური წარმატება მოუტანეს. ეს ყოველივე შესაძლოა უკავშირდებოდეს არამხოლოდ კონკრეტული მწვრთნელის ტაქტიკურ ნიუანსებს, არამედ უბრალოდ ასაკში შესვლას - შესაძლოა ორივეს ერთადაც. ამ სტატიაში, სწორედ ამ ისტორიული მაგალითების გარშემო ვიმსჯელებთ და განვიხილავთ რამდენიმე ფეხბურთელს, რომელთა პოზიციის ცვლილებამაც გავლენა მოახდინა არა მარტო კონკრეტული გუნდის წარმატებაზე, არამედ თავად საფეხბურთო ფილოსოფიაზე.
პაოლო მალდინი - მარცხენა მცველიდან ცენტრალურ მცველამდე
როდესაც ისმის კითხვა, თუ ვინ იყო ფეხბურთის ისტორიაში ყველა დროის საუკეთესო მცველი, მალდინი ერთ-ერთი ყველაზე ბანალური პასუხია. მეტიც, ძალიან ხშირად მოვისმენთ, რომ იგი ყველა დროის საუკეთესო ცენტრალური მცველი გახლდათ. ამ მოსაზრებას შესაძლოა დავეთანხმოთ ან არც, მაგრამ აქ საინტერესოა ის, რომ კარიერის საუკეთესო წლებში პაოლო არა ცენტრალური, არამედ მარცხენა მცველი იყო და მისი პოზიციის ცვლილება მას შემდგომ დაიწყო, რაც ბუნებრივი სისწრაფე დაკარგა, მაგრამ მისი ტაქტიკური განსწავლულობა და დაცვითი ინტელექტი ყველანაირ საშუალებას იძლეოდა, რომ საკუთარი თავი დაცვის ცენტრში დიდებულად წარმოეჩინა. ასევე უნდა გვახსოვდეს, რომ ეს მალდინისთვის არც პირველი ტრანფორმაცია გახლდათ და დაცვის ცენტრში მისი გადაწევის იდეა ანჩელოტისაც არ ეკუთვნის.

რაიან გიგზი კარიერის ბოლო ეტაპზე დინამიური გარემარბის პოზიციიდან სათამაშოდ მოედნის სიღრმეში - ცენტრალური ნახევარმცველის პოზიციაზე გადავიდა. ბარძაყის განმეორებითი დაზიანებების გამო ეს აუცილებელი გახდა, მისი საოცარი სათამაშო ტემპი და ინტენსივობა შემცირდა. 1990-იანი წლების პრემიერ ლიგაში სწორედ დინამიზმით გამოირჩეოდა. საინტერესოა, რომ გიგზს, რომელიც განთქმული იყო თავისი არაორდინალური გადაწყვეტილებებითა და მოედანზე გადაადგილებისას მაღალი სიჩქარის განვითარებით, არავინ აღიქვამდა ბუნებრივ კანდიდატად ცენტრალური ნახევარმცველის პოზიციაზე. თუმცა, როდესაც მისი თამაში შენელდა, მან განავითარა La Pausa და გამოავლინა გამორჩეული საფეხბურთო ინტელექტი.

1980-იანი და 1990-იანი წლებში ჯონ ბარნსი არანორმალურად მაღალი სათამაშო ტემპით, დრიბლინგითა და არაორდინალური კრეატიულობით იმ ეპოქის ფეხბურთის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული პერსონაჟი იყო. ფლანგზე ის დომინანტ ძალას წარმოადგენდა, რაც მას ლივერპულის ერთ-ერთ მთავარ ფიგურად აქცევდა. თუმცა, დაზიანებებმა - მათ შორის 1992 წელს აქილევსის მყესის სერიოზულმა ტრავმამ, მასზე დიდი მოახდინეს გავლენა და ბარნსმა დაკარგა ის ფეთქებადი სიჩქარე, რომელიც მისი თამაშის ინტეგრალური ნაწილი გახლდათ. ფიზიკური გამოწვევების მიუხედავად, ბარნსმა საკუთარი თავი ხელახლა შექმნა - ჯონ ბარნსი როგორც ცენტრალური ნახევარმცველი.

ტიერი ანრის შემთხვევა ცოტათი უცნაურია, რადგან კარიერა ანრიმ იტალიაში, როგორც ვერშემდგარმა გარემარბმა დაიწყო. ფლანგზე თამაში მას არ გამოუვიდა, მიუხედავად იმისა, რომ თავიდანვე შესანიშნავი სისწრაფე გამოარჩევდა. მოგვიანებით პრემიერ ლიგასი ვენგერის ხელმძღვანელობით, ის ცენტრალურ თავდამსხმელად გადაკეთდა. თუმცა, როცა ფრანგს ასაკი მოემატა და გამანადგურებელი ბუნების გარკვეული ნაწილი დაკარგა, იგი ბარსელონამ შეიძინა. „ტიტიმ" კატალონიაში ახალი როლი მოირგო. არსენალში ანრის ბოლო სეზონი ტრავმებით დატვირთული გამოდგა. ბარძაყის, ფეხისა და ზურგის დაზიანებების გამო მას არაერთი თამაში გაუცდა. როცა პსვ-ის წინააღმდეგ ჩემპიონთალიგურ მატჩში ის მოედანზე სათადარიგოთა სკამიდან შევიდა, თამაში მალევე კოჭლობით დატოვა. მეორე დღეს ჩატარებულმა კვლევამაც აჩვენა, რომ საზარდულისა და მუცლის არეში მას სერიოზული დაზიანებები ჰქონდა. რეაბილიტაციას მინიმუმ სამი თვე დასჭირდებოდა. ტიერის ლონდონური კარიერა იმ შეხვედრაში დასრულდა. მომდევნო სეზონში ის ბარსელონაში გადავიდა, სადაც ძირითადად გარემარბის პოზიციაზე ითამაშა.


„მე აღფრთოვანებული ვარ პლატინით, აღფრთოვანებული ვარ მარადონათი, მაგრამ გამარჯვებისთვის მჭირდება მათეუსი.“ - ჯოვანი ტრაპატონის ეს საოცარი სიტყვები სრულად ასახავს ლოთარ მათეუსის მნიშვნელობას. თვით დიეგო მარადონა ლოთარს მის საუკეთესო ოპონენტად მოიხსენიებდა. გერმანელი შესანიშნავად ირჯებოდა თითქმის ყველა სათამაშო ასპექტში, ხოლო მისი ყოვლისმომცველი როლი, უნივერსალიზმი და ყუმბარისებრი დარტყმის უნარი, საშუალებას აძლევდა კომფორტულად ეგრძნო თავი მოედნის ნებისმიერ მონაკვეთში. მათეუსი იყო დასავლეთ გერმანიის კაპიტანი 1990 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე, ამ ტურნირზე საოცარი გამოსვლის შემდგომ მან ოქროს ბურთიც დაიმსახურა. 1991 წელს ის დასახელდა FIFA-ს წლის საუკეთესო მოთამაშედაც და დღემდე რჩება ერთადერთ გერმანელად, რომელმაც ეს ჯილდო მოიპოვა. მათეუსი პირველად მიუნხენის ბაიერნში ასპარეზობდა 1984-1988 წლებში, ორჯერ მოიგო ბუნდესლიგა და გერმანიის თასი. 1987 წელს „რეკორდმაისტერი“ ჩემპიონთა თასის ფინალში გავიდა, სადაც მატჩის უმეტეს ნაწილს ანგარიშით 1-0 იგებდა, მაგრამ თამაშის ბოლოს გაშვებული ორი გოლის გამო გამარჯვება პორტუს დაუთმო.

ანხელ დი მარია - La Decima-ს ერთ-ერთი არქიტექტორი
ანხელ დი მარია 2010-იანი წლების დასაწყისში სამეფო კლუბის მივიწყებულ ელემენტად მიიჩნეოდა, მიუხედავად იმისა, რომ მისი შესაძლებლობებით ჟოზე მოურინიო აღფრთოვანებული იყო. მართალია, ის ვერ სწვდებოდა ელიტაური გარემარბის გოლების მაჩვენებელს, მაგრამ მისი პასების სიზუსტე და არაორდინალური მოედნის ხედვა შეუმჩნეველი არასდროს რჩებოდა. გარეთ ბეილის საკმაოდ ძვირადღირებული და იმედიანი ტრანსფერის შემდეგ, ბევრი ფიქრობდა, რომ დი მარია გუნდში მხოლოდ სათადარიგო როლს მოირგებდა. თუმცა, სინამდვილეში, ეს გახდა მისი განსაკუთრებულ თვისებათა მტკიცების ეტაპი. კარლო ანჩელოტიმ ის სამკაციან შუახაზში ერთგვარ Box-To-Box/Mezzala ჰიბრიდული ტიპის ნახევარმცველად წარმოგვიდგინა.

არ ვიქნებით არასწორნი თუ ვიტყვით, რომ ამ შემთხვევაში, საუბარი გვაქვს თავისი თაობის ერთ-ერთ საუკეთესო თავდამსხმელზე. სამუელ ეტო’ო არა მხოლოდ მესისა და რონალდინიოსთან ერთად ღირსეულად თამაში შეძლო, არამედ მას ნამდვილად გამოარჩევდა ინდივიდუალური ეფექტურობა, რისი საშუალებითაც, „ბლაუგრანა“ მატჩებს თითქმის არ აგებდა ხოლმე. ამაში ეტო’ოს წვლილი საკმაოდ დიდი გახლდათ, რადგანაც მნიშვნელოვან მომენტებში, სწორედ კამერუნელი მატჩების პერსონალურად კი იგებდა. თუმცა, მისი და პეპ გუარდიოლას ურთიერთდამოკიდებულება ხშირად განხილვის საგანი იყო. როგორც ჩანს, პეპს მისი ცოტა თავხედი და რიგ მომენტებში თავგასული პერსონაჟი საერთოდ არ მოსწონდა და 2009-10 წლების სეზონში მასთან ხელახლა თანამშრომლობა არ ისურვა. ბარსელონას ბევრი ფანიც ფიქრობდა, რომ კამერუნელის საუკეთესო წლები უკვე წარსულს ჩაბარდა. მისი გაცვლა ზლატან იბრაჰიმოვიჩში ბარსელონას საშუალებას მისცემდა, დარჩენილიყო საფეხბურთო სამყაროს ზენიტში. თუმცა, ეს ნაბიჯი საოცრად კონტრპროდუქტიული აღმოჩნდა.

ფეხბურთის გულშემატკივრებს კარგად გვახსოვს 2010 წლის 20 ოქტობერი, მაშინ სან სიროზე ჩემპიონთა ლიგის მოქმედი გამარჯვებული ინტერი ტოტენჰემს შეხვდა. პირველ ტაიმში „ნერაძური" უბრალოდ საოცრად დომინირებდა და ტოტენჰემს თამაშში ჩართვას არ აცდიდა. თუმცა, დროებით, მეორე ნახევარში ერთმა 22 წლის ახალგაზრდა გარეთ ბეილმა მაიკონის ფლანგი უბრალოდ აიკლო და ინტერს ჰეთ-თრიკი შეუსრულა. გამომდინარე იქიდან, რომ ეს ბეილი უელსელი იყო, ფლანგზე ძალიან სწრაფად გადაადგილდებოდა და რეაქტიულად ჩქარდებოდა, ყველას ზემოთხსენებული რაიან გიგზი გაახსენდა, საკუთარ საუკეთესო წლებში. ამ თამაშში გარეთ ბეილმა ჰარი რედნკაპის 4-4-1-1 სისტემაში, მარცხენა ნახევარმცველად ითამაშა. იგი იყო ტიპიური ცაცია ბრიტანელი გარემარბი, რომელიც სისწრაფეზე უნაკლოდ თამაშობდა.

შეტევა იგებს თამაშებს, ხოლო დაცვა ტიტულებს, მაგრამ ცალკეულად უნდა აღინიშნოს, რომ უნივერსალი მეომრები ქმნიან ეპოქებს, სადაც არ უნდა წავიდნენ. ერთი შეხედვით, ეს არ არის დიდად ხმაურიანი ან სულაც „ვარსვლავური როლი“, მაგრამ როგორც უკვე ზემოთაღნიშნული მაგალითებიდან ვიგებთ, შესაძლებელია „ვარსკვლავიც“ გახდეს უნივერსალი, ისევე როგორც უნივერსალი „გავარსკვლავდეს“. ხოლო ყველაზე დიდებული მწვრთნელი სწორედ ის არის, ვინც მოცემულ დროსა და მომენტში ამჩნევს კონკრეტული ფეხბურთელის ისეთ უნარ-ჩვევებს, რომელიც ერთი შეხედვით აქამდე შეუმჩნეველი გახლდათ. ასეთი სახეობის ფეხბურთელები ერთადერთნი არიან, რომელთა საჭიროებაც ყველა საფეხბურთო ეპოქაში იარსებებს.
შეტევა იგებს თამაშებს, ხოლო დაცვა ტიტულებს, ეპოქებს კი თავიანთი გმირები ჰყავთ, მაგრამ ცალკეულად უნდა აღინიშნოს, რომ უნივერსალი მეომრები წარმატების მთავარ და ყველაზე მყარ ფუნდამენტს ქმნიან. ერთი შეხედვით, ეს არ არის დიდად ხმაურიანი ან ვარსვლავური როლი, მაგრამ როგორც უკვე ზემოთ აღნიშნული მაგალითებიდან ვიგებთ, შესაძლებელია ვარსკვლავიც გახდეს უნივერსალი, ისევე როგორც უნივერსალი გავარსკვლავდეს. ხოლო ყველაზე დიდებული მწვრთნელი სწორედ ის არის, რომელიც მოცემულ დროსა და მომენტში კონკრეტული ფეხბურთელის უნარ-ჩვევებს სწორად აფასებს. ასეთი ტიპის ფეხბურთელები ერთადერთნი არიან, რომელთა საჭიროებაც ყველა საფეხბურთო ეპოქაში იარსებებს.
პაოლო მალდინი - მარცხენა მცველიდან ცენტრალურ მცველამდე
როდესაც ისმის კითხვა, თუ ვინ იყო ფეხბურთის ისტორიაში ყველა დროის საუკეთესო მცველი, მალდინი ერთ-ერთი ყველაზე ბანალური პასუხია. მეტიც, ძალიან ხშირად მოვისმენთ, რომ იგი ყველა დროის საუკეთესო ცენტრალური მცველი გახლდათ. ამ მოსაზრებას შესაძლოა დავეთანხმოთ ან არც, მაგრამ აქ საინტერესოა ის, რომ კარიერის საუკეთესო წლებში პაოლო არა ცენტრალური, არამედ მარცხენა მცველი იყო და მისი პოზიციის ცვლილება მას შემდგომ დაიწყო, რაც ბუნებრივი სისწრაფე დაკარგა, მაგრამ მისი ტაქტიკური განსწავლულობა და დაცვითი ინტელექტი ყველანაირ საშუალებას იძლეოდა, რომ საკუთარი თავი დაცვის ცენტრში დიდებულად წარმოეჩინა. ასევე უნდა გვახსოვდეს, რომ ეს მალდინისთვის არც პირველი ტრანფორმაცია გახლდათ და დაცვის ცენტრში მისი გადაწევის იდეა ანჩელოტისაც არ ეკუთვნის.

1994 წლის ჩემპიონთა ლიგის იმ ლეგენდარულ ფინალში, მალდინიმ სწორედაც რომ ცენტრალური მცველის პოზიციაზე ითამაშა, რითაც ბარსელონას ერთ-ერთი უმთავრესი საფრთხე, რომარიო იდეალურად გაანეიტრალა. მილანური კარიერის საწყის, ახალგაზრდულ წლებში, იგი მარჯვენა მცველიც გახლდათ. პაოლოსთვის სუსტი ფეხის კონცეფცია არ არსებობდა, მაგრამ მაურო ტასოტის გუნდში ყოფნის პირობებში პაოლო საბოლოოდ მარცხენა მცველად შედგა. სრულყოფილ სრულყოფილი ცენტრალური მცველი - პაოლო მალდინი ალესანდრო ნესტასთან ერთად დუეტში ვიხილეთ. ხშირად ამ დუოს ყველა დროის საუკეთესოდაც მიიჩნევენ ხოლმე. ფაქტი ერთია, პაოლო მალდინის პოზიციური კონვერტაცია ნამდვილად ნაყოფიერი გამოდგა.
რაიან გიგზი - როგორ გახდა ავანტიურისტი გარემარბი გუნდის მეტრონომი
რაიან გიგზი - როგორ გახდა ავანტიურისტი გარემარბი გუნდის მეტრონომი
რაიან გიგზი კარიერის ბოლო ეტაპზე დინამიური გარემარბის პოზიციიდან სათამაშოდ მოედნის სიღრმეში - ცენტრალური ნახევარმცველის პოზიციაზე გადავიდა. ბარძაყის განმეორებითი დაზიანებების გამო ეს აუცილებელი გახდა, მისი საოცარი სათამაშო ტემპი და ინტენსივობა შემცირდა. 1990-იანი წლების პრემიერ ლიგაში სწორედ დინამიზმით გამოირჩეოდა. საინტერესოა, რომ გიგზს, რომელიც განთქმული იყო თავისი არაორდინალური გადაწყვეტილებებითა და მოედანზე გადაადგილებისას მაღალი სიჩქარის განვითარებით, არავინ აღიქვამდა ბუნებრივ კანდიდატად ცენტრალური ნახევარმცველის პოზიციაზე. თუმცა, როდესაც მისი თამაში შენელდა, მან განავითარა La Pausa და გამოავლინა გამორჩეული საფეხბურთო ინტელექტი.

მიუხედავად იმისა, რომ მისი სისწრაფე აღარ იყო ისეთი თავბრუდამხვევი, როგორც მანამდე, ის კვლავ საკმარისი აღმოჩნდა ნახევარდაცვის ხაზების გასარღვევად და პრესინგისას ბურთის დასაბრუნებლად. იოგამ, რომელიც მას ფიზიკური ფორმის შენარჩუნებასა და დატვირთვების მართვაში დაეხმარა, მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მის ადაპტაციაში ნახევარმცველის პოზიციაზე. გიგზმა ისწავლა უფრო ნელ ტემპში თამაში და შეიძინა გამთამაშებლის უნარები. უელსელის ასაკოვანი ვერსია გამოირჩეოდა ხედვით, სიმშვიდითა და ზუსტი პასებით. ეს თვისებები იუნაიტედს წარმატების მიღწევაში დაეხმარა, მათ შორის გიგზმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 2008 წლის ჩემპიონთა ლიგის ტრიუმფში და რამდენიმე პრემიერ ლიგის ტიტულის მოგებაში - სერ ალექს ფერგიუსონის მეორე ფორმაციის გუნდის შემადგენლობაში.
ჯონ ბარნსი - ლივერპულის დაუფასებელი თილისმა
ჯონ ბარნსი - ლივერპულის დაუფასებელი თილისმა
1980-იანი და 1990-იანი წლებში ჯონ ბარნსი არანორმალურად მაღალი სათამაშო ტემპით, დრიბლინგითა და არაორდინალური კრეატიულობით იმ ეპოქის ფეხბურთის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული პერსონაჟი იყო. ფლანგზე ის დომინანტ ძალას წარმოადგენდა, რაც მას ლივერპულის ერთ-ერთ მთავარ ფიგურად აქცევდა. თუმცა, დაზიანებებმა - მათ შორის 1992 წელს აქილევსის მყესის სერიოზულმა ტრავმამ, მასზე დიდი მოახდინეს გავლენა და ბარნსმა დაკარგა ის ფეთქებადი სიჩქარე, რომელიც მისი თამაშის ინტეგრალური ნაწილი გახლდათ. ფიზიკური გამოწვევების მიუხედავად, ბარნსმა საკუთარი თავი ხელახლა შექმნა - ჯონ ბარნსი როგორც ცენტრალური ნახევარმცველი.

მან გამოიყენა თავისი გამორჩეული საფეხბურთო ინტელექტი, ხედვა და სიმშვიდე, რათა მოედნის სიღრმიდან მატჩების კონტროლი შესძლებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ ლივერპულმა ბარნსის ნახევარმცველობის წლებში ბევრი ვერაფერი მოიგო, გუნდი მუდმივად ცხრილის ზედა ნაწილში იმყოფებოდა. 1994-95 წლების სეზონში მერსისაიდელები მე-4 ადგილზე გავიდნენ, ხოლო 1995-96 სეზონში - მესამეზე. ამ ფორმაციის ლივერპულის სტაბილიზაციაში ჯონ ბარნსმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა. ბარნსი ასოციაციის თასის ფინალში ბოლტონ უონდერერსთან 2-1 გამარჯვებაში ბარნსი ლივერპულს კაპიტნობდა კიდეც. ამ დღეს „წითლებმა" 1992 წლის შემდეგ პირველი მნიშვნელოვანი ტიტული მოიგეს. ეს განაცხადი იყო, რადგან რიგი მიზეზების გამო ლივერპული ინგლისურ ფეხბურთის დომინანტ ძალად უკვე აღარ ითვლებოდა.
ტიერი ანრი - ბარსელონური მეტამორფოზა: დაბრუნება საწყისებთან
ტიერი ანრი - ბარსელონური მეტამორფოზა: დაბრუნება საწყისებთან
ტიერი ანრის შემთხვევა ცოტათი უცნაურია, რადგან კარიერა ანრიმ იტალიაში, როგორც ვერშემდგარმა გარემარბმა დაიწყო. ფლანგზე თამაში მას არ გამოუვიდა, მიუხედავად იმისა, რომ თავიდანვე შესანიშნავი სისწრაფე გამოარჩევდა. მოგვიანებით პრემიერ ლიგასი ვენგერის ხელმძღვანელობით, ის ცენტრალურ თავდამსხმელად გადაკეთდა. თუმცა, როცა ფრანგს ასაკი მოემატა და გამანადგურებელი ბუნების გარკვეული ნაწილი დაკარგა, იგი ბარსელონამ შეიძინა. „ტიტიმ" კატალონიაში ახალი როლი მოირგო. არსენალში ანრის ბოლო სეზონი ტრავმებით დატვირთული გამოდგა. ბარძაყის, ფეხისა და ზურგის დაზიანებების გამო მას არაერთი თამაში გაუცდა. როცა პსვ-ის წინააღმდეგ ჩემპიონთალიგურ მატჩში ის მოედანზე სათადარიგოთა სკამიდან შევიდა, თამაში მალევე კოჭლობით დატოვა. მეორე დღეს ჩატარებულმა კვლევამაც აჩვენა, რომ საზარდულისა და მუცლის არეში მას სერიოზული დაზიანებები ჰქონდა. რეაბილიტაციას მინიმუმ სამი თვე დასჭირდებოდა. ტიერის ლონდონური კარიერა იმ შეხვედრაში დასრულდა. მომდევნო სეზონში ის ბარსელონაში გადავიდა, სადაც ძირითადად გარემარბის პოზიციაზე ითამაშა.

იუვენტუსში თამაშისას ამ ინტენსიურ როლში მას გარკვეული სირთულეები ჰქონდა, თუმცა, 2008-09 სეზონში „ტიტიმ" 26 გოლის გატანა და 10 საგოლე გადაცემის შესრულება მოახერხა. ტრებლის მოპოვებასა და როგორც შემდგომში აღმოჩნდა, სექსტუპლის მოგებაში ანრის მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის. სამართლიანი იქნება აღვნიშნოთ, რომ კარიერის მიწურულს ანრიმ საკუთარი მაქსიმუმი გაიღო. ეს მისი კარიერისთვის შესანიშნავი დასასრული იყო და ნამდვილი მაგალითი იმისა, თუ როგორ შეიძლება, ყველაფრის მიუხედავად, ფეხბურთელი რთულ გამოწვევებს არ შეეპუოს და ფეხბურთიდან ტრიუმფით წავიდეს.
ხავიერ ძანეტი - Il Capitano-ს მრავალი სახე
როგორც თავისი ეპოქის ერთ-ერთი გამორჩეული განაპირა მცველი, ხავიერ ძანეტი ხშირად იმსახურებდა მოწინააღმდეგეთა აღფრთოვანებას. რაიან გიგზი მას აღწერდა როგორც ერთ-ერთ ყველაზე რთულ ოპონენტს, რომელსაც ოდესმე შეხვედრია. ინტერში ჟოზე მოურინიოსა და მაიკონის, ფიზიკურად უფრო დომინანტური მარჯვენა მცველის, მისვლის შემდეგ, უკვე საკმაოდ ხანში შესულმა ძანეტიმ შედარებით ახალი, ცენტრალური ნახევარმცველის როლი მოირგო, სადაც მისი საფეხბურთო ინტელექტი, ხედვა და ლიდერობა სულ სხვა სიმაღლეზე ავიდა.

ამ პოზიციურმა ცვლილებამ არა მხოლოდ გაახანგრძლივა ძანეტის ისედაც მრავალწლოვანი კარიერა, არამედ პერსონალურად მისი მემკვიდრეობაც უფრო გაამდიდრა. ცენტრალურმა ნახევარმცველმა ძანეტიმ გადამწყვეტი როლი ითამაშა 2009-10 წლების ისტორიულ სეზონში, როდესაც „ნერაძურიმ" ტრებლი მოიგო – სერია A, იტალიის თასი და უეფას ჩემპიონთა ლიგა.
ლოთარ მათეუსი - სრულყოფილების დეფინიცია
ლოთარ მათეუსი - სრულყოფილების დეფინიცია
„მე აღფრთოვანებული ვარ პლატინით, აღფრთოვანებული ვარ მარადონათი, მაგრამ გამარჯვებისთვის მჭირდება მათეუსი.“ - ჯოვანი ტრაპატონის ეს საოცარი სიტყვები სრულად ასახავს ლოთარ მათეუსის მნიშვნელობას. თვით დიეგო მარადონა ლოთარს მის საუკეთესო ოპონენტად მოიხსენიებდა. გერმანელი შესანიშნავად ირჯებოდა თითქმის ყველა სათამაშო ასპექტში, ხოლო მისი ყოვლისმომცველი როლი, უნივერსალიზმი და ყუმბარისებრი დარტყმის უნარი, საშუალებას აძლევდა კომფორტულად ეგრძნო თავი მოედნის ნებისმიერ მონაკვეთში. მათეუსი იყო დასავლეთ გერმანიის კაპიტანი 1990 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე, ამ ტურნირზე საოცარი გამოსვლის შემდგომ მან ოქროს ბურთიც დაიმსახურა. 1991 წელს ის დასახელდა FIFA-ს წლის საუკეთესო მოთამაშედაც და დღემდე რჩება ერთადერთ გერმანელად, რომელმაც ეს ჯილდო მოიპოვა. მათეუსი პირველად მიუნხენის ბაიერნში ასპარეზობდა 1984-1988 წლებში, ორჯერ მოიგო ბუნდესლიგა და გერმანიის თასი. 1987 წელს „რეკორდმაისტერი“ ჩემპიონთა თასის ფინალში გავიდა, სადაც მატჩის უმეტეს ნაწილს ანგარიშით 1-0 იგებდა, მაგრამ თამაშის ბოლოს გაშვებული ორი გოლის გამო გამარჯვება პორტუს დაუთმო.

1988 წელს ლოთარ მათეუსმა და მისმა თანაგუნდელმა ანდრეას ბრემემ კონტრაქტი მილანის ინტერთან გააფორმეს და მაშინდელ ეპოქაში, ულაპარაკოდ საუკეთესო ჩემპიონატში - სერია A-ში გადაბარგდნენ. პირველივე სეზონში, 1988-89 წლებში, მათ მოიგეს სკუდეტო და იტალიის სუპერთასი. მოგვიანებით მათეუსმა ინტერთან ერთად 1991 წელს უეფას თასიც აღმართა. 1990-იან წლებში, როცა ის უკვე 31 წლის იყო და ტრავმიანობაც შემოეჩვია, გერმანიის ნაკრების მაშინდელმა მწვრთნელმა, ბერტი ფოგტსმა მათეუსი ლიბეროს პოზიციაზე გამოიყენა. ბაიერნში დაბრუნებული მათეუსი უკვე ჩამოყალიბებული ლიბერო გახდა. ამ როლში ლოთარი სარგებლობდა დიდი თავისუფლებით: შეეძლო დაეცვა და დაეზღვია მთლიანი შუახაზი, ბურთი თავისუფლად გადაეტანა მოწინააღმდეგის დაცვის ზონაში და ასევე ბაიერნის კონტრ-პრესინგის ფუნქციონირებაში სერიოზულ როლს თამაშობდა თამაშის წაკითხვის მისეული უნარიც. მიუნხენის დაბრუნების შემდეგ, მათეუსმა ბუნდესლიგის ტიტული 4-ჯერ, ხოლო გერმანიის თასიც 2-ჯერ აღმართა, რეზიუმეს კიდევ ერთი უეფას თასი დაამატა და 1999 წელს უკვე ჩემპიონთა თასის მეორე ფინალიც ითამაშა. თუმცა, ფინალში იგივე ბედი ეწია, რაც 1987 წელს: გუნდი თამაშის მიწურულს გაშვებული გოლებით დამარცხდა. მათეუსი ულაპარაკოდ უნდა ჩაითვალოს ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ნახევარმცველად. მასზე მრავამხრივ ფეხბურთელს მწვანე მინდორზე ფეხი შესაძლოა არც კი დაუდგამს.
ანხელ დი მარია - La Decima-ს ერთ-ერთი არქიტექტორი
ანხელ დი მარია 2010-იანი წლების დასაწყისში სამეფო კლუბის მივიწყებულ ელემენტად მიიჩნეოდა, მიუხედავად იმისა, რომ მისი შესაძლებლობებით ჟოზე მოურინიო აღფრთოვანებული იყო. მართალია, ის ვერ სწვდებოდა ელიტაური გარემარბის გოლების მაჩვენებელს, მაგრამ მისი პასების სიზუსტე და არაორდინალური მოედნის ხედვა შეუმჩნეველი არასდროს რჩებოდა. გარეთ ბეილის საკმაოდ ძვირადღირებული და იმედიანი ტრანსფერის შემდეგ, ბევრი ფიქრობდა, რომ დი მარია გუნდში მხოლოდ სათადარიგო როლს მოირგებდა. თუმცა, სინამდვილეში, ეს გახდა მისი განსაკუთრებულ თვისებათა მტკიცების ეტაპი. კარლო ანჩელოტიმ ის სამკაციან შუახაზში ერთგვარ Box-To-Box/Mezzala ჰიბრიდული ტიპის ნახევარმცველად წარმოგვიდგინა.

არგენტინელს ამ ცვლილებამ საშუალება მისცა თავისი მოედნის ხედვა და არაორდინალური თვისებები საუკეთესოდ წარმოეჩინა, რითაც მადრიდელებს მაშინ სანუკვარი მეათე ჩემპიონთა თასი - La Decima მოაგებინა. სამწუხაროდ, ლოს ბლანკოსმა იგი შემდეგ სეზონში გაყიდა. მანჩესტერ იუნაიტედში გადასვლის შემდეგ, დი მარიამ თავიდანვე კარგად წარმოაჩინა თავი, მაგრამ ლუი ვან გაალთან კონფლიქტმა მისი პროგრესი მალევე შეაფერხა. შედეგად, ჩვენ ვერასდროს ვიხილეთ, რომ დი მარიას მხრიდან ამ როლის გრძელვადიან პერსპექტივაში განვითარება. მიუხედავად ამისა, ნაყოფიერი გამოდგა მისი გარემარბად ხელახალი ტრანსფორმაცია, რომელიც საბოლოო ჯამში, საკვანძო ელემენტი გამოდგა არგენტინისთვის ნანატრი - რიგით მესამე მსოფლიო თასისთვის. ამ გამარჯვებით დი მარიას მემკვიდრეობა კიდევ უფრო მაღალ საფეხურზე გადავიდა.
სამუელ ეტო’ო - ხმაური და მძვინვარება გუარდიოლას თავს
სამუელ ეტო’ო - ხმაური და მძვინვარება გუარდიოლას თავს
არ ვიქნებით არასწორნი თუ ვიტყვით, რომ ამ შემთხვევაში, საუბარი გვაქვს თავისი თაობის ერთ-ერთ საუკეთესო თავდამსხმელზე. სამუელ ეტო’ო არა მხოლოდ მესისა და რონალდინიოსთან ერთად ღირსეულად თამაში შეძლო, არამედ მას ნამდვილად გამოარჩევდა ინდივიდუალური ეფექტურობა, რისი საშუალებითაც, „ბლაუგრანა“ მატჩებს თითქმის არ აგებდა ხოლმე. ამაში ეტო’ოს წვლილი საკმაოდ დიდი გახლდათ, რადგანაც მნიშვნელოვან მომენტებში, სწორედ კამერუნელი მატჩების პერსონალურად კი იგებდა. თუმცა, მისი და პეპ გუარდიოლას ურთიერთდამოკიდებულება ხშირად განხილვის საგანი იყო. როგორც ჩანს, პეპს მისი ცოტა თავხედი და რიგ მომენტებში თავგასული პერსონაჟი საერთოდ არ მოსწონდა და 2009-10 წლების სეზონში მასთან ხელახლა თანამშრომლობა არ ისურვა. ბარსელონას ბევრი ფანიც ფიქრობდა, რომ კამერუნელის საუკეთესო წლები უკვე წარსულს ჩაბარდა. მისი გაცვლა ზლატან იბრაჰიმოვიჩში ბარსელონას საშუალებას მისცემდა, დარჩენილიყო საფეხბურთო სამყაროს ზენიტში. თუმცა, ეს ნაბიჯი საოცრად კონტრპროდუქტიული აღმოჩნდა.

ინტერში ყოფნის დროს, ჟოზე მოურინიოს ხელმძღვანელობით, ეტო’ომ აჩვენა თავისი გამაოგნებელი ტაქტიკური განსწავლულობა და მრავალმხრივი თამაშის უნარი. ჟოზემ იგი არაერთ პოზიციაზე გამოიყენა. 2009-10 წლების სეზონში, როდესაც ინტერმა ტრებლი მოიგო, ეტო’ომ გუნდის წარმატებაში გადამწყვეტი როლი ითამაშა. მოურინიოს 4-2-3-1 ფორმაციის ფარგლებში, ის ხშირად მარცხენა ფლანგზე გარემარბის ან შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე თამაშობდა. მისი მთავარი ამოცანა იყო გუნდისთვის როგორც შემოქმედებით, ისე დაცვით პროცესში დახმარება. ეს მოიცავდა როგორც ბურთთან მუშაობას, ასევე უბურთოდ ინტენსიურ თამაშსაც, როდესაც იგი ხშირად სიღრმიდანაც კი აკონტროლებდა თამაშს. ჩემპიონთა ლიგის ნახევარფინალური მატჩის საპასუხო შეხვედრაში თავის ყოფილ კლუბ ბარსელონას წინააღმდეგ, ეტო’ომ კიდევ ერთხელ აჩვენა თავისი შრომისუნარიანობა და მრავალმხრივი შესაძლებლობები. ტიაგო მოტას საკამათო გაძევების შემდეგ, ის იმპროვიზირებულად თამაშობდა მარჯვენა ფლანგის მცველად, რაც ერთი შეხედვით, წარმოუდგენელი უნდა ყოფილიყო, მისი ბუნებრივი სათამაშო პროფილიდან გამომდინარე. ეს ნამდვილად არ იყო ცუდი გზა საკუთარი თავის ბოლომდე გამოსავლენად. ამ შემთხვევაში ეტო’ომ სძლია ეგოიზმს საკუთარ თავში და მის ყოფილ მწვრთნელს, რომელმაც ლეგენდა არ დააფასა.
გარეთ ბეილი - რეაქტიულობიდან ვარსკვლავობამდე ერთი ნაბიჯია
ფეხბურთის გულშემატკივრებს კარგად გვახსოვს 2010 წლის 20 ოქტობერი, მაშინ სან სიროზე ჩემპიონთა ლიგის მოქმედი გამარჯვებული ინტერი ტოტენჰემს შეხვდა. პირველ ტაიმში „ნერაძური" უბრალოდ საოცრად დომინირებდა და ტოტენჰემს თამაშში ჩართვას არ აცდიდა. თუმცა, დროებით, მეორე ნახევარში ერთმა 22 წლის ახალგაზრდა გარეთ ბეილმა მაიკონის ფლანგი უბრალოდ აიკლო და ინტერს ჰეთ-თრიკი შეუსრულა. გამომდინარე იქიდან, რომ ეს ბეილი უელსელი იყო, ფლანგზე ძალიან სწრაფად გადაადგილდებოდა და რეაქტიულად ჩქარდებოდა, ყველას ზემოთხსენებული რაიან გიგზი გაახსენდა, საკუთარ საუკეთესო წლებში. ამ თამაშში გარეთ ბეილმა ჰარი რედნკაპის 4-4-1-1 სისტემაში, მარცხენა ნახევარმცველად ითამაშა. იგი იყო ტიპიური ცაცია ბრიტანელი გარემარბი, რომელიც სისწრაფეზე უნაკლოდ თამაშობდა.

თუმცა, ბეილი კარიერას ფლანგის ნახევარმცველად ან გარემარბად სულაც არ იწყებდა, იგი პირველად რეაქტიულ და სწრაფ მარცხენა მცველად მოგვევლინა, სანამ რედნაპმა იგი ფლანგის შემტევად არ გადააკეთა და საბოლოო ჯამში, მივიღეთ უმაღლესი კლასის ფეხბურთელი, რომელმაც მადრიდის რეალში მისვლისას ტრანსფორმაცია კიდევ ერთხელ განიცადა, როდესაც იგი საბოლოოდ იქცა მარჯვენა გარემარბად, ცენტრალურ ზონაში გადაადგილებისას შედარებით დიდი თავისუფლებით, გამომდინარე იქიდან, რომ ანჩელოტის ტაქტიკური მონახაზი კრიშტიანუ რონალდუსა და მარსელოს დუოს მარცხენა ფლანგზე მოიაზრებდა. ამან მშვენივრად იმუშავა, როგორც ბეილის სათამაშო დონეზე, ასევე ანხელ დი მარიას ახალ როლზეც. ეს პოზიციური გადაადგილებები იყო მთავარი საწინდარი, 12 წლიანი პაუზის შემდგომ, La Decima-ს მოსაგებად. სამწუხაროდ, გიგზისგან განსხვავებით, ბეილმა ასაკში ვეღარ გამოავლინა, ვერც სათამაშო და ვერც ტაქტიკური დისციპლინა, რათა კიდევ ერთხელ მოერგო ახალი როლი. თუმცა, იგი ბედნიერი იქნება, რადგან მისთვის საყვარელი სპორტისთვის ახლა უფრო მეტი დრო რჩება.

შეტევა იგებს თამაშებს, ხოლო დაცვა ტიტულებს, მაგრამ ცალკეულად უნდა აღინიშნოს, რომ უნივერსალი მეომრები ქმნიან ეპოქებს, სადაც არ უნდა წავიდნენ. ერთი შეხედვით, ეს არ არის დიდად ხმაურიანი ან სულაც „ვარსვლავური როლი“, მაგრამ როგორც უკვე ზემოთაღნიშნული მაგალითებიდან ვიგებთ, შესაძლებელია „ვარსკვლავიც“ გახდეს უნივერსალი, ისევე როგორც უნივერსალი „გავარსკვლავდეს“. ხოლო ყველაზე დიდებული მწვრთნელი სწორედ ის არის, ვინც მოცემულ დროსა და მომენტში ამჩნევს კონკრეტული ფეხბურთელის ისეთ უნარ-ჩვევებს, რომელიც ერთი შეხედვით აქამდე შეუმჩნეველი გახლდათ. ასეთი სახეობის ფეხბურთელები ერთადერთნი არიან, რომელთა საჭიროებაც ყველა საფეხბურთო ეპოქაში იარსებებს.
შეტევა იგებს თამაშებს, ხოლო დაცვა ტიტულებს, ეპოქებს კი თავიანთი გმირები ჰყავთ, მაგრამ ცალკეულად უნდა აღინიშნოს, რომ უნივერსალი მეომრები წარმატების მთავარ და ყველაზე მყარ ფუნდამენტს ქმნიან. ერთი შეხედვით, ეს არ არის დიდად ხმაურიანი ან ვარსვლავური როლი, მაგრამ როგორც უკვე ზემოთ აღნიშნული მაგალითებიდან ვიგებთ, შესაძლებელია ვარსკვლავიც გახდეს უნივერსალი, ისევე როგორც უნივერსალი გავარსკვლავდეს. ხოლო ყველაზე დიდებული მწვრთნელი სწორედ ის არის, რომელიც მოცემულ დროსა და მომენტში კონკრეტული ფეხბურთელის უნარ-ჩვევებს სწორად აფასებს. ასეთი ტიპის ფეხბურთელები ერთადერთნი არიან, რომელთა საჭიროებაც ყველა საფეხბურთო ეპოქაში იარსებებს.















