წარმოგიდგენთ ევროპულ გუნდებს, სადაც ერთი სეზონის განმავლობაში რამდენიმე ქართველი ლეგიონერი ირიცხებოდა. კლუბები, რომელთა შემადგენლობაში ჩვენი მოთამაშეები უცხოელებს შორის უმრავლესობაში იყვნენ.
ანორთოსისი | 2004-2006 - თემურ ქეცბაია, გიორგი ქინქლაძე, გოჩა ჯამარაული, კლიმენტი წიტაიშვილი, დავით ჩალაძე, ამირან მუჯირი, გიორგი გაბიდაური | 2019-2021 - ჯანო ანანიძე, გიორგი ლორია, თორნიკე ოქრიაშვილი, მურთაზ დაუშვილი, გიორგი ქვილითაია, ნიკა კაჭარავა, ლუკა მიქაია
ანორთოსისი პირველ რიგში ასოცირდება ქეცბაიასთან, როგორც ფეხბურთელთან და როგორც მწვრთნელთანაც. თბილისის დინამოს დატოვების შემდეგ, თემურმა გაიბრწყინა ფამაგუსტაში, მოგვიანებით კი მოიარა ინგლისური, ბერძნული და შოტლანდიური კლუბები. კარიერის მიწურულს, ქართველმა ვინგერმა თეთრ-ლურჯი მაისური კიდევ ერთხელ მოირგო.
ნიუკასლ იუნაიტედის ყოფილი შემტევის გვერდით 2004 - 2006 წლების შუალედში თამაშობდნენ ქინქლაძე, ჯამარაული, წიტაიშვილი, ჩალაძე, მუჯირი და გაბიდაური. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ საქართველოს ეროვნული გუნდის მე-9 ნომერმა იმავე პერიოდში მოთამაშე დამრიგებლის ფუნქციებიც შეითავსა.
ქეცბაიას გუნდი ქართველ ლეგიონთან ერთად 2005 წელს კვიპროსის ჩემპიონატის გამარჯვებულიც გახდა. "ჯვაროსნების" რაოდენობამ დროთა განმავლობაში იკლო, თემური კი ანტონის პაპადოპულოსის სახელობის სტადიონის ბინადართა სრულფასოვან დამრიგებლად მოგვევლინა...დანარჩენი უკვე ისტორიაა.
ქართველმა მწვრთნელმა ანორთოსისი პირველად თავის ისტორიაში გაიყვანა ჩემპიონთა ლიგაზე, სადაც ჟოზე მოურინიოს ინტერთან უხვგოლიან შეხვედრაში (3:3) ნათამაშები ფრით, უდიდესი სენსაცია მოახდინა. მილანელების გარდა, მოწინააღმდეგეები ასევე იყვნენ ვერდერი და პანათინაიკოსი, ფამაგუსტელებმა 6 ქულა მოაგროვეს.
პირეოსის ოლიმპიაკოსის ყოფილი მწვრთნელი წლების შემდეგ კვლავ აღმოჩნდა "თეთრ-ლურჯებში", სადაც მისი ხელმძღვანელობით არაერთმა ქართველმა ლეგიონერმა ითამაშა. განსაკუთრებით გამოსარჩევია 2019-2021 სეზონების შუალედი, რომელშიც ქეცბაიას გუნდში ირიცხებოდნენ ანანიძე, ლორია, ოქრიაშვილი, დაუშვილი, ქვილითაია, კაჭარავა და მიქაია.
ანტონის პაპადოპულოსის სახელობის სტადიონის ბინადრები იმ პერიოდში გახდნენ კვიპროსის თასის გამარჯვებულები და ცნობისთვის, ეს იყო მათი პირველი და ჯერჯერობით ბოლო ტიტული 2008 წლის შემდეგ. როგორც ვხედავთ, ანორთოსისის ისტორიის ყველაზე წარმატებული მომენტები სწორედ თემურსა და სხვა "ჯვაროსნებს" უკავშირდებათ.
დანდი | 2001-2002 - თემურ ქეცბაია, გიორგი ნემსაძე, ზურაბ ხიზანიშვილი
ამ სამეულის კარიერა დანდიში ერთმანეთისგან რადიკალურად განსხვავებული გზით წარიმართა. ქეცბაიასთვის ეს იყო უკანასკნელი ბრიტანული კლუბი კარიერაში, რის შემდეგაც ის ანორთოსისში დაბრუნდა. ნემსაძე გახდა "ლურჯების" ლეგენდა და კლუბის დიდების დარბაზის წევრი.
რაც შეეხება ხიზანიშვილს, მან "დი" გამოიყენა ტრამპლინად და მოგვიანებით განახორციელა ტრანსფერი გლაზგო რეინჯერსში, შოთა არველაძესთან. უშუალოდ ერთად გატარებულ სეზონში ქართველი ლეგიონერები დენს პარკის ბინადრებს შოტლანდიის უმაღლეს დივიზიონში ადგილის შენარჩუნებაში დაეხმარნენ.
ესბიერგი | 2016-2017 - ბუდუ ზივზივაძე, ოთარ კაკაბაძე, ლაშა პარუნაშვილი
ზივზივაძისა და კაკაბაძისთვის ესბიერგი არ გამოდგა ის გუნდი, სადაც ისინი საკუთარი პოტენციალის სრულად გამოვლენას მოახერხებდნენ. ბუდუმ და ოთარმა იუტლანდიაში ჩაატარეს 15-ზე ნაკლები შეხვედრა, რის შემდეგაც კარიერის რეანიმირება უკვე სხვა ლიგებსა და კლუბებში მოახდინეს.
პარუნაშვილის მიმართებაში მოხდა სრულიად საპირისპირო რამ - 150-ზე მეტი მატჩი ჯამში, 2021/2022 წლების სეზონში კი "თეთრ-ლურჯების" საუკეთესო მოთამაშის წოდება. რაც შეეხება ერთობლივ სეზონს, ქართველმა ლეგიონერებმა ბლუ უოთერ არენას ბინადრები დანიის უმაღლესი დივიზიონიდან გავარდნისგან ვერ იხსნეს.
ფრაიბურგი | 2001-2002 - ლევან კობიაშვილი, ალექსანდრე იაშვილი, ლევან ცქიტიშვილი, გიორგი კიკნაძე, ზაზა ზამთარაძე
ევროპული ფეხბურთის ყველაზე ქართული გუნდი, რომელიც 2000-იანი წლების დასაწყისში "ჯვაროსნების" გარეშე უბრალოდ წარმოუდგენელი იყო. კობიაშვილმა, იაშვილმა და ცქიტიშვილმა ფრაიბურგში საერთო ჯამში 620-ზე მეტი შეხვედრა ჩაატარეს. აღნიშნული კლუბის ქომაგებმა ჩვენი ლეგიონერები ბრაისგაუელთა ყველა დროის საუკეთესო 11-ეულშიც შეიყვანეს.
მათ გარდა, 2000-იანი წლების დასაწყისში "არწივებში" დამკვიდრების მცდელობა ჰქონდათ კიკნაძესა და ზამთარაძესაც, თუმცა ამ დუეტის მოღვაწეობა გერმანიაში არ ყოფილა ისეთი წარმატებული, როგორიც ზემოაღნიშნული დიდი ქართული ტრიოსი. რაც შეეხება სეზონს 2001/02: მე-16 პოზიცია შიდა ჩემპიონატში და მე-3 რაუნდი ევროპის რანგით მეორე საკლუბო ტურნირზე.
გენტი | 2019-2020 - გიორგი ჩაკვეტაძე, გიორგი ქვილითაია, გიორგი ბერიძე
2010-იანი წლების მეორე ნახევარში გენტი ქართველი ფეხბურთელებისთვის ახალ ტრამპლინად ჩანდა. პირველი ამ გუნდში გადავიდა ჩაკვეტაძე, 2017-ში, ერთი წლის შემდეგ, მას ქვილითაიაც შეუერთდა. 2019/20-ის სეზონის დაწყების წინ, "ბუფალოთა" მთავარ გუნდში ბერიძეც გამოჩნდა.
სამწუხაროდ, "ჯვაროსნების" კარიერა "ლურჯებში" ვერ აეწყო. უიპეშტის შემტევი მალევე გაუშვეს იჯარით ლოკერენში, უოტფორდის ფლეიმეიქერმა იმ სეზონში შეძლო მხოლოდ 12 შეხვედრის ჩატარება, მეცის ახალწვეულმა ფორვარდმა კი მოწინააღმდეგეთა კარი მხოლოდ 3-ჯერ აიღო.
ჰოლმსუნდი | 1989-1991 - რამაზ შენგელია, თენგიზ სულაქველიძე, ზაურ სვანაძე, მერაბ მეგრელაძე
ბევრს არ ახსოვს ის ფაქტი, რომ დინამოს სამმა ლეგენდამ - შენგელიამ, სულაქველიძემ და სვანაძემ კარიერის დასკვნითი ეტაპი ჰოლმსუნდში გაატარეს. ვესტერბოტენსში პირველები 1989-ში წავიდნენ რამაზი და თენგიზი, ერთი წლის შემდეგ კი აღნიშნულმა დუეტმა კარიერა დაასრულა.
ამის მიუხედავად, "თეთრ-ლურჯები" ქართველების გარეშე არ დარჩენილან - 1990 წელს, შვედურ გუნდს ზაური და მერაბიც შეუერთდნენ. მეგრელაძე მალევე დაბრუნდა ქუთაისის ტორპედოში, თბილისურ კლუბთან ერთად თასების თასის მომგებმა შუახაზელმა კი 1995-მდე სკანდინავიაში კიდევ რამდენიმე გუნდი მოიარა.
ჰომბურგი | 1995-1996 - რევაზ არველაძე, გიორგი ნემსაძე, კახაბერ კაჭარავა, ნიკოლოზ ჩხეიძე
ჰომბურგი არასდროს ტრიალებდა გერმანული ფეხბურთის ელიტაში და ამ გუნდის საუკეთესო შედეგად დღემდე ითვლება ბუნდესლიგაში დაკავებული მე-16 პოზიცია, 1986/87-ის სეზონში. 90-იანების მეორე ნახევარში საარლანდელები აუტსაიდერებად იქცნენ ქვედა ლიგაშიც, მაგრამ თავისი კვალი მათ მაინც დატოვეს, ქვეყნის თასზე გამართულ შეხვედრებში.
1995/1996 წლების სეზონი, მეოთხედფინალი - "მწვანეები" შვიდგოლიან (3:4) თრილერში კაიზერსლაუტერნთან მარცხდებიან. მასპინძლების მხრიდან ერთი ბურთი შეაგდო არველაძემ და მოგვიანებით მან ასისტიც გაიფორმა. ულრიხ სიუდეს გუნდის რიგებში თამაშობდა ნემსაძეც, კარს კი ჩხეიძე იცავდა.
იმ სეზონის შემდეგ, რევაზმა და გიორგიმ დატოვეს ვალდშტადიონი, ნიკოლოზი კი კიდევ რამდენიმე სეზონით დარჩა. აღსანიშნავია, რომ ქართველ გოლკიპერს მოგვიანებით კაჭარავაც შეუერთდა. ჰომბურგი იმ დროს უკვე ტრიალებდა რეგიონლიგებში, რომლებიდანაც თავის დაღწევა აღნიშნულმა კლუბმა დღემდე ვერ შეძლო.
მანჩესტერ სიტი | 1997-1998 - გიორგი ქინქლაძე, კახაბერ ცხადაძე, მიხეილ ყაველაშვილი, მურთაზ შელია
ქინქლაძის პერფომანსები მან სიტიში იყო იმდენად შთამბეჭდავი, რომ ინგლისურ გუნდში ინტერესი სხვა ქართველი ფეხბურთელების მიმართაც გაჩნდა. გიორგი არის მანჩესტერელთა ცოცხალი ლეგენდა, რომელსაც იხსენებენ დღემდე, დანარჩენების ბრიტანული კარიერა კი ასეთი დასამახსოვრებელი არ ყოფილა.
ყაველაშვილის შემთხვევაში გვხვდება გამონაკლისი - მანჩესტერულ დერბიში იმ დროისთვის უძლიერესი იუნაიტედის კარში გოლის შეგდებით. რაც შეეხებათ ცხადაძესა და შელიას, "ქალაქელთათვის" უმძიმეს პერიოდში ისინი მეტ-ნაკლებად სასარგებლოები აღმოჩნდნენ. ინგლისის მომავალი 10-გზის ჩემპიონი იმ დროს შორს იყო უმაღლესი მწვერვალებისგან და ერთი ქვედა ლიგიდან მეორეში ვარდებოდა.
მეცი | 2026-დღემდე - გიორგი ქვილითაია, გიორგი წიტაიშვილი, გიორგი აბუაშვილი
მეცში წლების წინ ბრწყინავდა გიორგი მიქაუტაძე, რის შემდეგაც ქართულ ფეხბურთსა და ამ გუნდს შორის მჭიდრო კავშირი დამყარდა. დღეს, ლოთარინგიაში "ჯვაროსნების" უკვე 3 წევრი თამაშობს. ცოტა ხნის წინ, საფრანგეთის ჩემპიონატის აუტსაიდერმა დაიმატა ქვილითაია, სეზონის წინ კი წიტაიშვილი და აბუაშვილი.
"წითლების" მიზანი არის ლიგა 1-ში ადგილის შენარჩუნება და ვნახოთ, რამდენად შეძლებენ ჩვენი ფეხბურთელები ამ მისიის შესრულებას. საფრანგეთის ჩემპიონატში ჩატარებული 20 ტურის შემდეგ, სენ-სიმფორიენის ბინადრები 12 ქულით ბოლო, მე-18 პოზიციაზე არიან. ქართველ ლეგიონერებს ბენუა ტავენოს გუნდის გადასარჩენად 14 შეხვედრა აქვთ დარჩენილი.
რუბინი | 2008-2010 - დავით კვირკველია, ლაშა სალუქვაძე, ნუკრი რევიშვილი | 2019-2020 - ხვიჩა კვარაცხელია, ზურიკო დავითაშვილი, ბექა მიქელთაძე
რუბინის ისტორიაში ყველაზე მეტი ლეგიონერი არის სწორედ საქართველოდან, უფრო კონკრეტულად კი 17. ჩვენი ფეხბურთელები ამ გუნდში თამაშობდნენ ჯერ კიდევ 70-იანების მეორე ნახევარში (შოთა თომაშვილი, თემურ ძაგნიძე) და ასევე 90-იანების შუა პერიოდშიც (ვეფხია გვენცაძე, გიორგი ელიაშვილი).
21-ე საუკუნის პირველ ათწლეულში პრაქტიკულად არ ყოფილა ისეთი სეზონი, რომ ყაზანურ გუნდში "ჯვაროსნების" მინიმუმ ერთ ფეხბურთელს მაინც არ ეთამაშოს. ცნობისთვის, "წითლებში" კარიერის ბოლოს ქინქლაძემაც კი შემოირბინა. რაც შეეხება აღნიშნული კლუბის შედეგებს, 00-იანების მეორე ნახევრის რუსეთში სწორედ ყურბან ბერდიევის გუნდის ჰეგემონია დამკვიდრდა.
აკ ბარს არენას ბინადრები ჩემპიონები გახდნენ 2008 და 2009 წლებში, კვირკველიასთან, სალუქვაძესა და რევიშვილთან ერთად. არ შეიძლება უყურადღებოდ დატოვება რუბინის ისტორიაში ყველაზე დიდებული მომენტის: ევროპის მთავარი საკლუბო ტურნირი, სეზონი 2009/10, ჯგუფური ეტაპი: რუსეთის ჩემპიონი კამპ ნოუზე ბარსელონას 1:2-ს უგებს.
კატალონიურმა გუნდმა "წითლების" დამარცხება ვერც განმეორებით მატჩში მოახერხა (0:0). ჩემპიონთა ლიგის მოქმედი გამარჯვებულის გარდა, ბერდიევის გუნდთან ქულები დაკარგა მომავალმა ტრიუმფატორმაც, ინტერნაციონალემ. აღნიშნული სეზონი რუსეთის ჩემპიონმა ჯგუფში დაასრულა მე-3 პოზიციაზე, "ბლაუგრანასა" და მილანელებზე ქვემოთ, მაგრამ კიევის დინამოზე მაღლა.
აკ ბარს არენაზე ქართველებს უთამაშიათ შემდგომშიც, 2019-2020 წლების სეზონის წინ კი შეიკრა ახალი ტრიო - კვარაცხელია, დავითაშვილი, მიქელთაძე. სამივე ლეგიონერის კარიერა წარიმართა ერთმანეთისგან რადიკალურად განსხვავებული გზით: ხვიჩამ პარის სენ-ჟერმენში მოიგო პრაქტიკულად ყველაფერი, რაც კი შეიძლებოდა, იქამდე კი ნაპოლისთან ერთად სკუდეტოც.
ზურიკო მოგვევლინა ფრანგული ფეხბურთის ერთ-ერთი ყველაზე ტიტულოვანი გუნდის, სენტ-ეტიენის ლიდერად და ლიგა 1-ში დაბრუნების მთავარ მამოძრავებელ ძალად. რაც შეეხება ბექას, გამორჩეული მიღწევა არის მის ანგარიშზეც: საკლუბო კარიერა 3 კონტინენტზე - ევროპაში, აზიასა და ავსტრალიაში.
შახტარი | 2023-2024 - ირაკლი აზაროვი, გიორგი გოჩოლეიშვილი, ლუკა ლაცაბიძე
შახტარმა საჩემპიონო სეზონი დაიწყო აზაროვსა და გოჩოლეიშვილთან ერთად, ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრის დროს კი გუნდს ლაცაბიძეც შეუერთდა. უკრაინის ლიგაში ტრიუმფის გარდა, გამოსარჩევია ქართველი განაპირა მცველების ბრწყინვალე პერფომანსი ევროპის მთავარ საკლუბო ტურნირზე, ბარსას წინააღმდეგ.
კატალონიური გუნდი პირველ მატჩში დამარცხდა მინიმალური ანგარიშით და დონეცკელების მხრიდან ის ერთადერთი გოლი ირაკლის ასისტით გავიდა. საპასუხო შეხვედრაში "ბლაუგრანამ" მოიგო 2:1, საგოლე პასი იყო კვლავ "ჯვაროსნების" წევრის ანგარიშზე, ამჯერად, გიორგის.
სლოვანი | 2022-2023 - ჯაბა კანკავა, გურამ კაშია, გიორგი ჩაკვეტაძე
2021/2022 წლების სეზონის წინ, სლოვანის მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა ვლადიმირ ვაისი, რომელმაც გუნდში მიიყვანა თავისი ერთგული ჯარისკაცები საქართველოს ეროვნული გუნდიდან: კანკავა და კაშია. ერთი სეზონის შემდეგ, მათ რიცხვს შეუერთდა ჩაკვეტაძეც, ჯერ კიდევ გენტის საკუთრებაში მყოფი და ბრატისლავაში განათხოვრების წესით გადმოსული.
როგორი იყო "ლურჯების" სეზონი "ჯვაროსნებთან" ერთად? წარმატებული - ჩემპიონობა სლოვაკეთის პირველ ლიგაში და კონფერენს ლიგის 1/8 ფინალი. საინტერესოა ისიც, რომ 2019 წლიდან-დღემდე, ტეჰელნე პოლეს ბინადრებს შიდა ჩემპიონატში კონკურენციას ვერავინ უწევს და ამ ყველაფერში ჩვენი მოთამაშეების როლიც არის.
ტრაბზონსპორი | 1996-1997 - შოთა არველაძე, არჩილ არველაძე, გიორგი ნემსაძე, გოჩა ჯამარაული
ძმებმა არველაძეებმა 1990-იანი წლების დასაწყისის თურქულ ფეხბურთში ნამდვილი ფურორი მოახდინეს. მოგვიანებით, ტრაბზონსპორში ხანმოკლე პერიოდით აღმოჩნდნენ კაჭარავა და ბერაძეც, მაგრამ შოთასა და არჩილის წარმატების გამეორება მათ ვერ შეძლეს. 90-იანების მე-2 ნახევარში ნემსაძისა და ჯამარაულის გამოჩენით "ზღვისპირელებში" ქართველთა რაოდენობა კვლავ 4-მდე გაიზარდა.
რაც შეეხება "ლურჯ-წითლების" შედეგებს "ჯვაროსნების" კვარტეტთან ერთად - მეოთხე ადგილი თურქეთის სუპერ ლიგაში, თურქეთის თასის ფინალი და უეფას თასის მე-2 რაუნდი. შენოლ გიუნეშის გუნდის ევროსეზონი დრამატულ ბრძოლაში (0:1, 3:3) გელზენკირხენის შალკემ დაასრულა.
"მაღაროელებს", რომელთა კარშიც იდგა იენს ლემანი, გიორგის საგოლე გადაცემით გაუტანა აიაქსისა და რეინჯერსის მომავალმა თავდამსხმელმა, მაგრამ პაპარა პარკის ბინადართა მოგებისთვის ეს საკმარისი არ აღმოჩნდა. ხსენებული 4-ეულის შემდეგ, ჩვენი ქვეყნის ლეგიონერებს ტრაბზონში აღარ უთამაშიათ.
ვიტესი | 2011-2014 - გურამ კაშია, ვაკო ყაზაიშვილი, გიორგი ჭანტურია
თუ ფრაიბურგი არის 2000-იანი წლების ევროპის ყველაზე ქართული გუნდი, 2010-იანებში ეს სტატუსი ვიტესმა გადმოიბარა. ერედივიზიონის ბინადარი კლუბი ხდებოდა კიდევ უფრო "ჩვენი" იმ ფაქტითაც, რომ გასული დეკადის დასაწყისში არნემელთა პრეზიდენტი მერაბ ჟორდანია იყო.
რაც შეეხება "არწივების" "ჯვაროსნულ" დესანტს, ადგილობრივ გულშემატკივრებს ის კიდევ დიდხანს ემახსოვრება. კაშია არის ამ გუნდის აბსოლუტური ლეგენდა, 290-ზე მეტი შეხვედრით თავის აქტივში. ყაზაიშვილმა აიაქსის კარი სხვადასხვა დროს აიღო 3-ჯერ, გელრედომზე საერთო ჯამში კი მან 28 ბურთი და 13 ასისტი ჩაიწერა.
რაც შეეხება ჭანტურიას, აუცილებლად სახსენებელია 2011 წლის სექტემბერში გამართული მატჩი როდასთან (5:0), სადაც ახალგაზრდა შემტევმა გოლს+ასისტი ჩაიწერა. ასევე გამოსარჩევია ვიტესის მიერ დაკავებული მე-4 პოზიცია სეზონში 2012/13, რაც 2000 წლის შემდეგ, აღნიშნული კლუბის საუკეთესო შედეგი იყო.
უოტფორდი | 2026-დღემდე - გიორგი ჩაკვეტაძე, საბა გოგლიჩიძე, ნიკოლოზ ჩიქოვანი
ჩაკვეტაძისთვის უოტფორდი არის გუნდი, სადაც ის გენტში გატარებული ტრავმატული პერიოდის შემდეგ, კარიერის რეანიმირებას ცდილობს. მიმდინარე წლის იანვრის სატრანსფერო ფანჯრის მიწურულს "ყვითლებში" აღმოჩნდა გოგლიჩიძეც, რომელსაც უდინეზეში სათამაშო პრაქტიკის ნაკლებობა ჰქონდა.
რაც შეეხება ჩიქოვანს, ამ სეზონის პირველი ნახევარი მან იჯარით გაატარა შარლერუას ახალგაზრდულ გუნდში, თუმცა 2025 წლის 31 დეკემბრიდან ის კვლავ ჰერტფორდშირელთა U21-ში ირიცხება. ადგილობრივი ქომაგები ოცნებობენ ინგლისის უმაღლეს დივიზიონში დაბრუნებაზე და ვნახოთ, შეძლებენ თუ არა ქართველი ლეგიონერები ვიკარიჯ როუდზე დამსწრე პუბლიკისთვის ამ ნატვრის ასრულებას.
