პსჟ-არსენალი: ტაქტიკური ანალიზი
განსხვავებით წინა წყვილისგან, რომელშიც ორი ისტორიულად მეტ-ნაკლებად წარმატებული ევროპული გრანდი უპირისპირდებოდა ერთმანეთს და ერთის მხრივ ბარსელონა 10 წლის შემდომ, თავის მე-6 ჩემპიონთა თასს, ხოლო ინტერი 2 წლის შემდგომ მორიგ ფინალს უმიზნებდა, მეორე წყვილში, სადაც პსჟ და არსენალი შეხვდნენ ერთმანეთს, გვყავდა ორი გუნდი, რომელსაც ერთხელ ჰქონდა ფინალის გამოცდილება, მაგრამ ვერც ერთხელ მიაღწიეს მიზანს. შეიძლება ითქვას, ისტორიულად, თითქოს ერთნაირი გამოცდილების გუნდები ხვდებოდნენ ერთმანეთს, თუმცაღა არსებობს ერთი დიდი განსხვავება. რამდენადაც უცნაური არ უნდა იყოს, პსჟ ჩემპიონთა ლიგაზე გაცილებით დიდი გამოცდილების მქონე გუნდია, ბოლო რამდენიმე წელიწადს თუ ავიღებთ, თანაც პსჟ-მ შეიძლება ითქვას, წააგო ყველანაირი შესაძლებელი სცენარით სხვადასხვა ეტაპზე, ამ ტურინირზე და ჰყავდა მწვრთნელი, რომელსაც გარდა იმისა, რომ ეს ტურნირი მოგებული აქვს, ამასთანავე, ტრებლის მოგების გამოცდილებაც აქვს. პსჟ სწორედ ამ მიზნისკენ მიიწევს წლევანდელ სეზონში. ამ ტიპის გამოცდილებამ ამ თამაშში თავი იმაზე მეტად იჩინა, ვიდრე შესაძლებელი იყო. რეალურად ეს იყო იმისი საწინდარი, რომ პსჟ საკმაოდ მარტივად გავიდა ფინალში. ლუის ენრიკეს გუნდმა საპლეიოფე ფაზაში „პრემიერ ლიგა“ მოიგო და სამივე შემთხვევაში ინგლისური გუნდი გამოთიშა ასპარეზობას, მათ შორის, ერთ-ერთი ინგლისის ჩემპიონი, არნე სლოტის ლივერპული გახლდათ. შესაბამისად, კახა კალაძის შემდგომ, 18 წლის შემდგომ, პირველად იქნება ქართველი ჩემპიონთა ლიგის ფინალში. ამ სტატიაში განვიხილავთ იმას, თუ რატომ გაიარა პსჟ-მ არსენალის ბარიერი ასე მარტივად.
მატჩი I: ბრძოლა კონტროლისთვის
ამ დუელს მთავარ ფონად გასდევდა ის, რომ რეალურად ერთი და იმავე სკოლის წარმომადგენელი მწვრთნელების დაპირისპირება გახლდათ. მიკელ არტეტა საერთოდაც ლა მასიელი გახლავთ, შესაბამისად, ე.წ “Juego De Posicion” ანუ პოზიციური თამაშის ორი ძალიან გამორჩეულ წარმომადგენელთან გვაქვს საქმე. მატჩის შესაბამისად დაიწყო, ორივე გუნდმა მაქსიმალურად სცადა თამაშზე კონტროლი მოეპოვებინა, თუმცაღა, პსჟ-ს ძალიან დიდ სხვაობას და უპირატესობას აძლევდა ის, რომ არსენალმა არ იცოდა რა მოეხერხებინა ისეტი ცრუ 9-იანის პროფილისთვის, როგორიც ამ სეზონში უსმან დემბელეა.
რიცხობრივი უპირატესობის მნიშვნელობა
თავიდანვე „არსენალი“ ცდილობდა „პარი სენ-ჟერმენის“ მაღალი პრესინგით შეზღუდვას ხუთი ან ექვსი მოთამაშით. მათ სურდათ, პირველ ფაზაში დაეტვირთათ „პსჟ“-ს ბილდაფის მცდელობა, ან სულ მცირე, არ დაეშვათ რიცხობრივი უმცირესობა და არ მიეცათ ფრანგული გუნდისთვის ბურთის თავისუფლად წინ ატანის საშუალება. არტეტას, სავარაუდოდ, სურდა, მაქსიმალურად გაეზარდა ინტენსივობა თამაში ცენტრში და „პსჟ“ გადაეყვანა ან ფლანგებზე, ან ეცადა გრძელი პასებით თამაშის გაშლა — ამ გზით „არსენალს“ შესაძლებლობა ექნებოდა, ფიზიკური ძალით ფლანგებზე დაეტვირთა მეტოქე. თუმცა, მოვლენები ასე არ განვითარდა. „პსჟ“-მ წარმატებით ისარგებლა „არსენალის“ არასრულფასოვანი პრესინგით. იმის ცოდნით, რომ ინგლისური კლუბი მინიმუმ ხუთი მოთამაშით აიწევდა მაღლა, „პსჟ“-მ წინ ხაზზე შექმნა უპირატესობა — მათ ჰქონდათ პასუხი სიტუაციებზე მაშინაც კი, როცა რიცხობრივად მეტოქე სჯობდა. ლუის ენრიკემ დაავალა ერთ-ერთ მოთამაშეს, რომ არ ჩართულიყო ბილდაფის ფაზაში და დარჩენილიყო წინა ხაზში. ეს შეიძლება ყოფილიყო ნახევარმცველი ან უკანა ხაზის ფეხბურთელი — სიტუაციაზე იყო დამოკიდებული. მაგრამ იდეა ნათელი იყო: რადგან ცენტრიდან მოკლე პასებით წინ წასვლა რთულია, ენრიკე სურდა, გუნდს უფრო სწრაფად გადაეტანა ბურთი წინ, სადაც მათ რიცხობრივი უპირატესობა ჰქონდათ. ზუსტად ეს მოხდა გოლისას. „პსჟ“-მ ბურთი უკან, ცენტრალურ მცველებთან დააბრუნა, და „არსენალი“ დაუყოვნებლივ წასვლაზე გადავიდა. ამან შექმნა 6-მას-5-ზე სიტუაცია „პსჟ“-ს ნახევარზე, რაც თითქოს „არსენალს“ უნდა წადგომოდა, მაგრამ აქ კიდევ უმნიშვნელოვანესი გახლდათ მენდეშის როლი, რომელიც ძალიან ხშირად ცენტრალურ მცველებთან იწევდა, რის გამოც, ხვიჩა იზოლაციაში აღმოჩნდა ტიმბერთან, რადგან მენდეშმა საკა თავისთან მოიბა.
მაგრამ ამან სივრცე გააჩინა „არსენალის“ შეტევით ხაზსა და დაცვით სტრუქტურას შორის. უსმან დემბელემ ჭკვიანურად ისარგებლა ამ სივრცით და ხაზებს შორის ზონაში გადავიდა, იმ დროს, როცა ჟოაო ნევეშმა წინა ხაზისკენ აიწია. ნევეშის ეს მოძრაობა ასევე დაეხმარა უსმანს იმაში, რომ ერთ-ერთი „არსენალის“ მცველი გამოითიშა და ვერ გადმოიწია ხაზებს შორის სივრცის დასაფარად. მალე „არსენალის“ უკანახაზმა თავი ამოყო 6-4-ზე სიტუაციაში.
მიკელ არტეტას ტაქტიკური ცვლილებები
მიკელ არტეტა ჭკვიანი მწვრთნელია და მოედანზე განვითარებულ მოვლენებზე რეაგირების უნარი ნამდვილად აქვს. პირველი ტაიმის შუაში მან შეცვალა გუნდის ტაქტიკური მიდგომა. პირველ რიგში, მან უზრუნველყო, რომ მის ოთხ მოთამაშეს — მარტინელის, ტროსარს, საკასა და მარტინ ოდეგორს — არ ერეოდნენ ქაოტურად „პსჟ“-ს თამაშის ბილდაფის საწყის ფაზაში. ოდეგორმა, მაგალითად, თავისი მოქმედების ხაზი შეცვალა. ის აღარ ჩადიოდა ისე აგრესიულად „პსჟ“-ს ცენტრალურ მცველებზე, როგორც აქამდე; ამის ნაცვლად, ის ცდილობდა გადაცემის ხაზების ჩაკეტვას ან ვიტინია პერსონალურად მარკირებას.
ჰაკიმი, როგორც პსჟ-ს აქილევსის ქუსლი
მიკელ არტეტამ აშრაფ ჰაკიმის სახით სუსტი წერტილი ამოიჩინა, პსჟ-ს შემადგენლობაში ბურთის ფლობისას არტეტამ სწრაფად შენიშნა ის, რაც მთელი მატჩის განმავლობაში შეიძლებოდა გამოეყენებინა. ნამდვილად ნათელი იდეა იყო „პსჟ“-ს მარჯვენა ფლანგის მიზანში ამოღება. ერთ-ერთი მიზეზი ამისთვის იყო აშრაფ ჰაკიმის ხანდახან ქაოტური გადაწყვეტილებები პრესინგში ჩართვასთან დაკავშირებით. ვინ უნდა იყოს ინიციატორი — თავად ჰაკიმი თუ ლუის ენრიკე — ზუსტად გარკვევა ამისი შეუძლებელი გახლდათ, მაგრამ შედეგი აშკარად არასაიმედო იყო. შესაძლოა, თავისი როლი ჰქონოდა იმ ფაქტსაც, რომ როცა „პსჟ“ ბურთს ფლობდა, ჰაკიმი ხშირად ფლანგზე მაღლა რჩებოდა. თუმცა, როცა გუნდი უკან იხევდა, ჰაკიმი ხშირად პოზიციიდან ვარდებოდა. ამან სივრცე შექმნა „პსჟ“-ს მარჯვენა ფლანგზე და მარკინიოსს ხშირად უწევდა გაბრიელ მარტინელის წინააღმდეგ ერთი ერთზე დარჩენა. ამავდროულად, ვიტინია რთულ სიტუაციაში ექცეოდა — დაეფარა ჰაკიმი თუ დარჩენილიყო ცენტრში? თუ ის მარჯვნივ გადაინაცვლებდა, მაშინ „არსენალს“ შეეძლო სივრცის გამოყენება ცენტრში. და სწორედ ჰაკიმის ეს სიტუაცია გახდა „არსენალის“ ორი სახიფათო შანსის წყარო ამ მატჩში. პირველი მათგანი პირველ ტაიმში, მისი მიწურულისკენ, შეიქმნა. ჰაკიმმა გადაწყვიტა, ზეწოლა მოეხდინა მაილს ლუის-სკელისთვის, რომელიც ცენტრში ჩამოვიდა ბურთის მისაღებად. ამან მარჯვენა ფლანგზე „პსჟ“-სთვის 3-2-ზე სიტუაცია შექმნა.
შემდეგ ფოტოზეც კარგად ჩანს ჰაკიმის პოზიციური დაბნეულობა, რამაც რაღაც პერიოდი პსჟ-ს არადამაჯერებელი თამაში განაპირობა.
ძალიან ცუდი იყო არსენალისთვის, რომ ამ თამაშში ტომას პარტეი დააკლდა, რადგან ფაქტია, დეკლან რაისი როგორც კი პოზიციას ტოვებს, დაცვითი სოლიდურობას კარგავს არსენალი. არადა, პსჟ-ს ამ დიდი მინუსის გაცილებით უკეთესად გამოყენებაც კი შეიძლებოდა. ჰაკიმის წყობიდან გამოყვანაში მაილს-ლუის სკელიმაც ძალიან დიდი როლი ითამაშა საკუთრი ცენტრში შემოსვლების გამო.
ლუის ენრიკეს ტაქტიკური ადაპტაცია
მხოლოდ არტეტას არ გაუკეთებია საინტერესო ცვლილებები თამაშის დინამიკის გასაზრდელად — მეორე ტაიმში ლუის ენრიკემაც ერთგვარად შეასრულა თავისი საშინაო დავალება. საინტერესო ის იყო, რომ ცვლილებები იმ დროს დაიწყო, როცა ენრიკე იძულებული გახდა, ტრავმის გამო უსმან დემბელე მოეხსნა. დემბელე ბარკოლამ შეცვალა, რამაც „პსჟ“-ს სტრუქტურა მნიშვნელოვანად შეცვალა. ენრიკემ ბარკოლა ფლანგზე გაამწესა, რამაც ჰაკიმის როლი მთლიანად შეცვალა. ჰაკიმის აღარ უწევდა ხშირად წინა ხაზში გადანაცვლება, რაც მას გადაადგილებისგან ათავისუფლებდა და საშუალებას აძლევდა, უფრო სწრაფად დაბრუნებულიყო თავის პოზიციაზე მარჯვენა ფლანგზე.
საბოლოო ჯამში, პირველ თამაშში, ენრიკემ შეძლო და სივრცითი თამაში არტეტას მოუგო, რამაც პარიზში გამარჯვებული დააბრუნა.
არსენალს ამ თამაშში პარტეი დააკლდა არა მარტო რაისის პოზიციური სიცარიელის გამო, არამედ უშუალოდ ბილდაფის არასრულყოფილებაზე პირდაპირი ასახვა ჰპოვა ამ დანაკლისმა. მეორეს მხრივ, არსენალს შეეძლო შეეგდო, რომ არა ჯიჯო დონარუმას საოცარი თამაშიც, თუმცა პსჟ-მ, რომელიც ამ თამაშში უკეთესი გუნდი იყო, დამსახურებულად მოიგო. ამას ძალიან კარგად ვხედავთ პასების რუკიდანაც, სადაც ვიტინასა და დემბელეს ფაქტორმა ძალიან დიდი როლი ითამაშა არსენალის, როგორც ორგანიზმის ტაქტიკურად შუაზე გასახლეჩად.
თამაში II: პარიზული სასჯელი არსენალს
მეორე თამაშში, პსჟ საკუთარ მოედანზე უკვე უპირატესობით ჩავიდა, თუმცაღა არსენალსაც ჰქონდა ოპტიმიზმის საფუძველი, რადგან გუნდს ტომას პარტეი დაუბრუნდა, რაც ნახევარდაცვაში სტაბილურობის მთავარი გარანტიაა.
არსენალის ახალი მებრძოლი ტაქტიკა
პსჟ-მ „ემირეიტსზე“ მატჩის საწყის ფაზაში მეტოქესთან თავისუფლად ითამაშა, მაგრამ პარიზში სცენარი რადიკალურად შეიცვალა. სტანდარტულები არსენალისთვის ერთ-ერთ მთავარ იარაღად იქცა, რაც შესაძლოა საფრთხის შექმნის წყარო ყოფილიყო. საჰაერო შეტევებმა კი „არსენალს“ საშუალება მისცა, მატჩის პირველივე ხუთ წუთში მასპინძლები დაეზაფრა. დეკლან რაისი მარკინიოსზე მაღლა ახტა და თავურით ძლიერად დაარტყა კარისკენ. რამდენიმე წამში თომას პარტეიმ, რომელიც მატჩის განმავლობაში უამრავჯერ ისროდა შორეულ აუტებს საჯარიმოში, ერთხელაც იპოვა გაბრიელ მარტინელი და ბრაზილიელის შემობრუნებულ დარტყმას ჯანლუიჯი დონარუმაც ძლივს გაუსწორდა, პსჟ საწყის წუთებში ძალიან ბევრჯერ გადარჩა. საჰაერო იერიშები არ შეწყვეტილა: აუტიდან მოხვედრილ მეორე ბურთზე ოდეგორმა იმოქმედა და ჰაერიდანაც შესანიშნავად დაარტყა — დონარუმას კიდევ ერთი ძალიან რთული ბურთის მოგერიებაც მოუწია. როდესაც ბურთი მინდორზე დაეშვა, არტეტამ ტაქტიკაც მის მოედანზე მყოფი მოთამაშეების სასარგებლოდ შეცვალა: მატჩის პირველ თხუთმეტ წუთში „არსენალი“ ბურთს 69%-ით ფლობდა. წინა კვირას პარიზულმა პრესინგმა ლონდონელები დაასუსტა, მაგრამ საკუთარ გულშემატკივართან „პსჟ“-ს ინტენსივობა შესამჩნევად დაეცა. ენრიკეს გუნდი კვლავ ცდილობდა თამაში 4-1-4-1 განლაგებით დაეწყო, ცენტრში კაცი-კაცზე პრესინგით. ლუის-სკელი კვლავაც იპყრობდა „პსჟ“-ს ნახევარმცველების ყურადღებას, თუმცა წნეხი შესამჩნევად შემსუბუქდა. მერინო ხაზებს შორის მოძრაობდა და ხანაც მარცხნივ გადიოდა, რაისი მის წინ როტაციაში ეხმარებოდა, ხოლო იურიენ ტიმბერი წინ იწევდა, რათა სივრცე გაეხსნა ვილიამ სალიბასთვის, რომელსაც შესაძლებლობა ეძლეოდა ბურთით წასულიყო და მარტინელიმდე გადართვებში მონაწილეობა მიეღო.
არსენალმა მომენტუმი გაუშვა
პარიზელები მტაცებლურად რეაგირებდნენ კონკრეტულ წამებზე — რუბენ ნევეში შუა ხაზში ერთგვარად წვეტიანი ტერიერის როლს ასრულებდა. ჯერ კიდევ გოლამდე ბარკოლამ ბურთი წინ წაიღო და დეზირე დუემაც ის სუსტი ზონა გაარღვია რომელიც არსენალს გააჩნია იაკუბ კივიორის სახით, შემდეგ კი ლუის-სკელიმ ბურთთან ზედმეტი დრო დახარჯა და კვარაცხელიამაც ბარკოლას სივრცე გაუხსნა. ფრანგმა ვინგერმა ჩაჭრა მოძრაობა მარცხენა მცველის წინააღმდეგ, თუმცა რაისი ფანტასტიკურად დაბრუნდა და სუფთა დარტყმას გადაეღობა. სტუმრები ბეწვის ხიდზე დაიოდნენ ერთგვარად. არსენალს ხელს არ უწყობდა ისიც, რომ საკა ძალიან ლიმიტირებული გახლდათ, რათა შეტევაში ზეგავლენა მოეხდინა. ის ხშირად ფლანგზე რჩებოდა იზოლაციაში — არც ტიმბერი სთავაზობდა დროულ ჩართვებს მოედნის კიდიდან და არც თავისი კაპიტნისგან იღებდა დროულ პასებს ზურგს უკან სივრცის დასატოვებლად. გარდამავალ ფაზაშიც კი, "მეთოფეებმა" მომენტები ხელიდან გაუშვეს — და ტაიმიც კვლავ 0-ზე დაასრულეს. ამ მოცემულ მომენტში კარგად ჩანს, რამხელა წნეხში მოექცა საკა.
საკას გამოთიშვით, საბოლოო ჯამში, გარდა იმისა, რომ საწყის მომენტუმში ვერ გამოყენებული შანსების გამო დაისაჯა, ასევე არსენალი ამ თამაშში უბრალოდ გატყდა, მეორე ტაიმში ჰაკიმის გოლიც სწორედ ამან გამოიწვია. ერთის მხრივ, თითქოს პარტეის დაბრუნება შვება უნდა ყოფილიყო არსენალისთის და საწყის წუთებში ასეც იყო, მაგრამ თამაშის მიმდინარეობისას კარგად გამოჩნდა, რომ ნახევარდაცვაში რეალურად ფეხბურთელებმა ერთმანეთს ხელი შეუშალეს, ამას კიდევ ემატებოდა ცენტრ-ფორვარდის არყოლა გუნდში და შესაბამისად, არსენალის სტრუქტურა უბრალოდ გადატვირთული გამოდგა.
ლუის ენრიკე საჩემპიონო მწვრთნელია
საპირწონედ პსჟ-მ მოახერხა ის, რომ საწყის წუთებში გაძლო და ყველაზე დიდი რეაბილიტაცია ამ თამაშში აშრაფ ჰაკიმიმ განიცადა. რომელიც ერთგვარად გუნდის მამოძრავებლადაც კი იქცა ამ თამაშში. ეს ლუის ენრიკეს უდიდესი დამსახურებაა, რადგანაც ზუსტად მან ჰაკიმის გაცილებით ზუსტი როლი უპოვნა, ვიდრე წინა თამაშში ჰქონდა.
ხვიჩა კვარაცხელია - საოცნებო ფლანგის მოთამაშე
ბევრი დააკვირდებოდა, თუ რამდენად დიდი როლი ჰქონდა ორივე თამაშში ხვიჩა კვარაცხელიას არა მარტო შეტევაში, არამედ დაცვით ასპექტებში, საკას შეზღუდვაში მისი შრომისმოყვარეობის წვლილი უდიდესია. საკა პრაქტიკულად არასდროს რჩებოდა ნუნუ მენდეშთა იზოლაციაში.
მენდეში-კვარას ფლანგის დუეტი, შეიძლება ითქვას, დღეს ალბათ ერთ-ერთი საუკეთესო ფლანგის დუეტია მსოფლიოში. ეს პირველ თამაშშიც გამოჩნდა და მეორეშიც. ამ ორ მოთამაშეს შორის, ძალიან გამაოგნებელი ურთიერთგაგება ჩმოყალიბდა ტაქტიკურ და ესთეტიკურ დონეზეც. რისთვისაც ლუჩოს დიდი საქებარი სიტყვები ეკუთვნის.
გველეშაპი იცდის, კვარამ უსიამოვნო მეტოქეს უნდა სძლიოს
პარის სენ-ჟერმენი დამსახურებულად არის ფინალში, არსენალს ორივე თამაშში ნამდვილად სამართლიანადაც აჯობა და ფინალშიც სწორედ უძლიერესი გუნდი გავიდა. ფინალში პარიზელებს ურთულესი გამოცდა ელით გველეშაპთან, სიმონე ინძაგისა და მისი ინტერის სახით. ეს პერსონალურად კვარასთვისაც უმნიშვნელოვანესი მატჩი იქნება, რადგან ინტერთან უნდა დაამტკიცოს ზუსტად ის, რაც სერია ა-ში ვერ მოასწრო. ძალიან მაგარ ფინალს ვიხილავთ, ამაში დარწმუნებული ვარ.
