საქართველო vs უკრაინა - ურთიერთშეხვედრები, არველაძის გოლი და ერთი ფროიდული ამბავი

საერთოდ, იმ პერიოდში ძალიან ჭირდა ამხანაგური მატჩების მაღალი დონის ნაკრებთან ჩატარება. ეგ კი არა, ხანდახან საერთოდ ვერ ხერხდებოდა თამაშის ორგანიზება. შესადარებლად ვთქვათ რომ გუცაევის ნაკრები ევრო 2000-ის საკვალიფიკაციო ეტაპზე, ჯგუფში ძოძუაშვილის ლატვიის ნაკრებთან ერთად მოხვდა, და როცა საქართველო სამეზობლოში ტრიალებდა გუნდის მოსანახად, ლატვიის ნაკრებმა ბრაზილიასთან ითამაშა, სადაც რონალდინიოს დებიუტი შედგა.
გუცაევმა თავისი ავტორიტეტი და კავშირები გამოიყენა, საქართველო ჯერ რუსეთის ნაკრებს გაეჯიბრა და მერე უკრაინის ჯერიც მოვიდა. პირველი მატჩი 1998 წლის 18 აგვისტოს გაიმართა კიევის რესპუბლიკურ სტადიონზე.

 

 გავიხსენოთ რას წერდა გაზეთი სარბიელი მატჩის წინ - “ორიოდ დღის წინ მოსკოვში ერთ-ერთ რუსულ არხზე სპორტულ გადაცემას ვუყურებდი. ეკრანზე უკრაინული ფეხბურთის რომელიღაც დიდმოხელე გამოჩნდა, რუს კოლეგებს ინტერვიუს აძლევდა და გუნებაში რამდენიმე ფრაზა ჩამრჩა – “დღეს უკრაინის ნაკრების ისეთი ძლიერია, როგორც არასდროს, ამას 19 აგვისტოს მატჩი დაამტკიცებს, ყველაფერს საკუთარი თვალით ნახავთ, როდესაც საქართველოს ძლიერ ნაკრებს ვუმასპინძლებთ, ვალერი ლობანოვსკიმ სადღეისოდ უძლიერეს შემადგენლობას დაუძახაო” –- ამბობდა უკრაინელი, რომლის სახელიც, სამწუხაროდ, აღარ მახსოვს. ასეა, უკრაინელები დიდი ინტერესით ელიან ჩვენებურებთან გაჯიბრებას. ხვალ, შვიდ საათზე, კიევში, რესპუბლიკურ სტადიონზე საქართველოს ევრონული გუნდი რიგით მეცხრე წაუგებელი მატჩის ჩატარებას შეეცდება”.

 მართალი გამოდგა ის უკრაინელი კაცი, რომლის გვარიც ვეღარ შემოვინახეთ. უკრაინამ 4:0 მოიგო. რებროვმა დუბლი შეასრულა, თითო გოლი შეაგდეს სკაჩენკომ და კოვალიოვმა. გუცაევმა საბოს გუნდის წინააღმდეგ შემტევი შემადგენლობა გამოიყვანა, შესაძლოა, ზედმეტად შემტევიც. უკრაინის ნაკრები კი ამ დროს ძალიან ძლიერი გუნდი იყო, ეს ის პერიოდია, როცა მათი ნაკრები ძირითადად კიევის დინამოს ფეხბურთელებით არის დაკომპლექტებული. კიევის დინამო კი ამ დროს ევროპის ერთ-ერთი საუკეთესო გუნდია, ქვას-ქვაზე არ ტოვებს ჩემპიონთა ლიგაზე. მათი წევრი იყო კახა კალაძეც და სწორედ ამ სეზონში ივლიან ჩემპიონთა ლიგის ნახევარფინალამდე, სადაც მიუნხენის ბაიერნთან ძალიან თანაბარ ბრძოლაში დამარცხდნენ. უკრაინასთან მეორე ამხანაგური მატჩი 1999 წლის 20 მარტს თბილისში გაიმართა. გუცაევმა ამჯერად უფრო დაცვითი შემადგენლობა გამოიყვანა, უკრაინამ ისევ მოიგო, ანგარიშით 1:0.
გოლი კანოვალოვმა გაიტანა.

 

ეს ის დროა, როცა ეროვნულ ნაკრებს ორი მწვრთნელი ჰყავს, დავით ყიფიანი და რევაზ ძოძუაშვლი. ამაზე ხშირად ხუმრობდნენ დუმბაძისეულად - „ბებია, ოთხი თვალი რომ დაინახავს, ორი დაინახავს ისე?“

 
 ეს შეხვედრა ერთი რამის გამო განსაკუთრებით საინტერესო იყო, ყიფიანის გაწვრთნილი გუნდი, ვალერი ლობანოვსკის გაწვრთნილ უკრაინას შეხვდა. იცის ყველამ ამ ორი დიდი კაცის ურთიერთობის შესახებ, ლეგენდარული უკრაინელი მწვრთნელი ძალიან არაკეთილსინდისიერად და ხანდახან, არაკაცურადაც ექცეოდა ყიფიანს. განსაკუთრებით მძიმე გასახსენებელია ოლიმპიური თამაშების ამბავი, სადაც ყიფიანს ერთი წუთიც კი არ მისცა სათამაშოდ, ასე, უმედლოდ დატოვა. როგორც ამბობენ ეს იყო ლობანოვსკის შურისძიება, რადგან შევარდნაძემ მოითხოვა ყიფიანის განაცხადში შეყვანა, ლობანოვსკის ძალით წააყვანინეს ყიფიანი ჩემპიონატზე, ჰოდა ასე იძია შური, უმედლოდ დატოვა.

  

 მე კი მიმაჩნია რომ ფროიდული ამბავია, ლობანოვსკი თავად იყო ტექნიკური და იმპროვიზაციის მოყვარული ფეხბურთელი, მუდმივად ჰქონდა კონფლიქტი კაჩალინთან, მასლოვთან და სხვა დიდ მწვრთნელებთან, რომელთაც მიაჩნდათ, რომ ლობანოვსკი არ იყო გუნდური მოთამაშე. აი, მწვრთნელი ლობანოვსკი აბსოლუტურად სხვა მოვლენაა, ის ალბათ ყველაზე დიდი მეცნიერი იყო ფეხბურთის ისტორიაში, უკვე თავად ვერ ეგუებოდა ინდივიდუალისტებს და ერთ-ერთ ვარჯიშზე მიაძახა კიდეც ფეხბურთელებს - “ნუ ფიქრობთ, იმოქმედეთ, მე ვფიქრობ თქვენს ნაცვლად”. ყიფიანი ყოველთვის პოულობდა სივრცეს იმპროვიზაციისათვის, არ ვიცი აგონებდა თუ არა თავის თავს ლობანოვსკის ყიფიანი, მაგრამ ვერ აიტანა მისი სილაღე და თავისუფლება, ვერ აიტანა მისი გამორჩეული სტილი, ვერც დაიმორჩილა, ვერც გატეხა და ამიტომაც ექცეოდა ასე.

 ჰოდა, უნდა შეხვედროდნენ ასე ამხანაგურად 2001 წლის 14 თებერვალს, თავად განსაჯეთ, რამდენად შეიძლებოდა ეს მატჩი ამხანაგური და მეგობრული ყოფილიყო, მაგრამ ვალერი ლობანოვსკი თბილისში არ ჩამოსულა. არ ისურვა ყიფიანთან შეხვედრა. შესაძლოა, სულ სხვა მიზეზებიც ჰქონდა.
შეხვედრა 0:0 დასრულდა.

2002 წლის 17 აპრილს კიევში შედგა ეს ამხანაგური შეხვედრა. ორი რამ არასდროს დამავიწყდება - პირველი, რა თქმა უნდა, ლადო ბურდულის გოლია, ერთ-ერთი საუკეთესო გოლი საქართველოს დამოუკიდებელი ნაკრების ისტორიაში. ეს ლადოს პირველი და ბოლო გოლი აღმოჩნდა ნაკრებში. მეორე კი რაც არ დამავიწყდება მარცხია ბოლო წუთზე. საქართველომ 1:2 წააგო. 92-ე წუთზე ტიმოშუკმა გაიტანა. ასეთი ელდანაცემი ხმა აქამდე არ გამეგონა, როგორიც ქართველ კომენტატორებს ჰქონდათ, ჩემთვის ჯერ პირველი იყო, ტაბლოს შესცქერი და იქ ბევრი აღარაფერია დარჩენილი. ამ დროს ნაკრებს ალექსანდრე ჩივაძე წვრთნიდა, უკრაინას კი ქართველების კარგი მეგობარი და კარგი კაცი - ლეონიდ ბურიაკი. მატჩის მომდევნო დღეს სარბიელში ასეთი სათაური ვიხილეთ - “ჩივაძის სარკოფაგები და ბურდულის ზღაპარი!”

 
 პირველი მატჩი ლვოვში 2004 წლის 13 ოქტომბერს გაიმართა და მახსოვს რომ ჩვენების აქტიური შეტევებით დაიწყო, განსაკუთრებით მახსოვს ლევან კობიაშვილის გარღვევები მარცხენა ფლანგიდან, ამ დროს ძალიან კარგ ფორმაში იყო, მაგრამ შემტევ ნახევარდაცვაში პრობლემები უკვე თვალსაჩინო გახდა.
საქართველო 0:2 დამარცხდა. გოლები ბელიკმა და შევჩენკომ გაიტანეს. მომდევნო დღეს კი სარბიელის გარეკანზე ვკითხულობთ - “თამაში ჩვენი იყო, არ ითლება 0:2”. იქვე ეჭვიც გამოითქვა - “ქართული ფეხბურთის ხელმძღვანელობა ეჭვობს, რომ უკრაინელები მსაჯებზე გავიდნენ”.

 მატჩის შემდეგ საგულისხმო კომენტარი გააკეთა უკრაინის ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტმა გრეგორი სურკისმა - “გაიხსენეთ დიდი ვალერი ლობანოვსკი, მისი კიევის „დინამო“, საბჭოთა კავშირის თუ უკრაინის ნაკრებები თამაშის ხარისხით არასდროს გამოირჩეოდნენ, თუმც ლობანოვსკი იმიტომ იყო დიდი მწვრთნელი, რომ ყოველთვის შედეგი ჰქონდა. დღეს შედეგი აგერ, ტაბლოზე წერია, უკრაინამ მოიგო და ბედნიერი ვარ. ოლეგ ბლოხინი კი ძალიან ძლიერი მწვრთნელია” - სურკისმა ფაქტობრივად გვითხრა რომ საქართველომ უკეთესად ითამაშა, მაგრამ უკრაინამ მოიგო.

 

 მეორე მატჩი 2005 წლის 3 სექტემბერს თბილისში გაიმართა. ამ დროს ნაკრებს უკვე გაიოზ დარსაძე წვრთნიდა. ეს მატჩი საქართველოსთვის ბევრს არაფერს წყვეტდა, სტადიონზე ქომაგი არ დაუშვეს თურქეთთან მატჩში მომხდარი არეულობის გამო. როტანმა ანგარიში გახსნა, მატჩი კი ფრედ დასრულდა, ბოლო წუთებზე გახოკიძემ გაათანაბრა ძალიან ლამაზი ჯარიმით - 1:1.

ყველაზე დასამახსოვრებელი მატჩი უკრაინასა და საქართველოს შორის კიევში 2006 წლის 6 სექტემბერს გაიმართა, ეს იყო ერთადერთი მატჩი, რომელშიც უკრაინას ვამარცხებდით, საბოლოოდ კი მაინც დავმარცხდით. ნამდვილად კარგი თამაში იყო, მაგრამ ბოლო პასის პრობლემა აქაც თვალსაჩინო გახდა. ანგარიში 31-ე წუთზე შევჩენკომ გახსნა. აქედან შვიდ წუთში ბოლო პასის გაკეთება ისევ ცენტრალურმა მცველმა, წარსულში გამთამაშებელმა, მალხაზ ასათიანმა ითავა, შოთა არველაძემ კი ყველაფერი იდეალურად შეასრულა, გადამწყვეტი პირველი შეხება იყო, ზურგითმყოფი ერთი შეხებით გათავისუფლდა მცველისგან, მეორე შეხებით მის ვარდნას დაუძვრა და მიუხედავად იმისა, რომ ბურთი ცუდად ხტუნავდა მაინც უზუსტესად დაარტყა მეკარისაგან შორეულ კუთხეში.
მერე მადლობა გადაუხადა გუნდის ექიმს, რომელმაც მატჩის წინ უთხრა ისეთ მასაჟს გაგიკეთებ ნახე გოლი თუ არ შეაგდოო. „შენ გენაცვალე შენა!“ - გამოიქცა შოთა ექიმისკენ. მახსოვს უკრაინის ნაკრების მთავარი მწვრთნელის, ლეგენდარული ოლეგ ბლოხინის გამომეტყველება, თითქოს ტაშის დაკვრაც სურდა, მაგრამ არა, ცოტა გაოცებულმა უყურა, შესაძლოა, თავის შეგდებულ გოლებსაც იხსენებდა. ეს ნაკრებში დაბრუნებული არველაძე იყო, საბერძნეთთან მატჩის შემდეგ ნაკრებიდან წავიდა და ტოპმიულერის დანიშვნის შემდეგ დაბრუნდა, ახალი იმედით, კიდევ კარგი რომ დაბრუნდა, გვაჩუქა გოლები შოტლანდიასთან და უკრაინასთან, ნაკრებში გატანილი ალბათ მაინც საუკეთესო გოლები. 59-ე წუთზე დემეტრაძის ჩაწოდებას გოლი მოჰყვა, ბურთს არავინ შეხებია, ხიზანიშვილის მოძრაობამ შოვკოვსკი დააბნია და პირდაპირ ბადეში გაეხვა. უკრაინასთან წინ გავედით, დიდი ამბავი იყო! სულ რაღაც ორი წუთით გაგრძელდა ეს სიხარული, მერე ისევ მოვიწყინეთ, ანგარიში როტანმა გაათანაბრა. 79-ე წუთზე რუსოლმა წერტილი დასვა. გულის წერტილი კი შეცვლაზე შემოსული მუჯირის გასროლა იყო, ცხრიანისკენ წავიდა, მაგრამ შოვკოვსკიმ როგორღაც მოიგერია. არადა, 3:3 უფრო ლოგიკური იქნებოდა. მატჩის მერე კურიერის სპეციალური გამოშვება დაიწყო და მიხეილ სააკაშვილმა ამ მატჩზე ორი სიტყვით კომენტარი გააკეთა, ტოპმიულერი სახელმწიფო პროგრამით ჩამოიყვანეს და ნაკრების თამაში პირდაპირ ახდენდა გავლენას ხელისუფლებაზე. “ყოჩაღ ბიჭებს, პროგრესი გვაქვს, მაგრამ არ გაგვიმართლაო” - დასძინა პრეზიდენტმა.

 მომდევნო დღეს გაზეთ სარბიელში ვკითხულობთ - გ ა ს კ დ ა ე ს ო ხ ე რ ი გ უ ლ ი! - მერე კი მწერალი ბედს შემოსწყრა - “ბედო, გაგვაგებინე, რატომ? რატომ არ შეიძლება, ათ წელიწადში ერთხელ იქითა კარში უფრო მეტი გოლი გავიდეს, ვიდრე აქეთაში? მერედა, როგორც პატიოსანი ხალხი, იმ თამაშების მოგებას ხომ არ გთხოვთ, საცოდავად რომ დავლასლასებთ, სიტყვის ჩამოგდებას ისეთ თამაშებზე გიბედავთ, გუშინ უკრაინასთან რომ იყო. გუშინდელმა თამაშმა შინ საბერძნეთთან 1999 წლის, ბოსკამპის დროინდელი 1:2 არ გაგახსენა? მაშინაც რაღაც ამდაგვარი გაგვიკეთე, არა?! მერე ვამბობდით, ჩვენი რამდენიმე ბიჭი ცოტა მეტად გამოცდილი რომ ყოფილიყო, ბოლო მომენტში ასე კი არა, ისე გააკეთებდაო. ეჭვი არ შეგეპაროს, ახლაც იმდაგვარ რამეს ვიტყვით და მართლებიც ვიქნებით. მაგალითად, ვიტყვით, რომ ჩვენთან „საჯარიმოს ფეხბურთში“ ანუ ხალხის სამკვდრო-სასიცოცხლოდ აყვანასა და მაისურების ქაჩვაში ჯერ კიდევ უღრანია! ვიტყვით, რომ, როცა ზეიმობ, თან გოლი არ უნდა გაუშვა, კიდევ ძალიან ბევრს ვიტყვით, შენ ეჭვი არ შეგეპაროს, იქნებ, სულო ცოდვილო და, მსაჯიც კი ვახსენოთ, მაგრამ შენ? შენ რა მოგივა, ერთხელ, ხანდახან, შიგადაშიგ იმას ააცილებინო და ამას გაატანინო?! გთხოვთ, გემუდარებით, გადახედე შენს დამოკიდებულებას ჩვენი ტანჯული ეროვნული ნაკრებისადმი. მორჩილად და მოთმინებით ველით პასუხს. შენი ქართველები”. თბილისური მატჩი საქართველოს ნაკრებს ისევ არაფერს უწყვეტდა. 2007 წლის 8 სექტემბრის მატჩი იყო. შელაიევმა ანგარიში გახსნა, მერე ძალიან ბევრი მომენტი ქარს გაატანეს, ბოლო წუთებზე კი სირაძემ შეაგდო და მატჩი 1:1 დასრულდა.

 ესეც ბოლო ამხანაგური, 2015 წლის 9 ივნისს საქართველო ისევ დამარცხდა. ცხადაძის ნაკრებზე ორი რამ შეიძლება ითქვას, კახამ გადაწყვიტა ის ფეხბურთელები მოეზიდა ნაკრებში, რომელთაც დიდი ნიჭი ჰქონდათ, მარამ სხვადასხვა მიზეზთა გამო აღარ იძახებდნენ. ყენიას შემთხვევაში მიზეზი ტრავმები იყო, ჭანტურიას შემთხვევაში კაცმა არ იცის რა. ცხადაძემ ორივე დააბრუნა, და ჭანტურიას თუ ნაკრებში ოდესმე კარგად უთამაშია, ეს სწორედ ცხადაძის ხელმძღვანელობით მოხდა.

 

 უკრაინამ გვაჯობა, ორით ნული წაიყვანეს ანგარიში. ბოლო წუთებზე ლევან ყენიას ჩაწოდების შემდეგ ძალიან ლამაზი გოლი შეაგდო მათე ვაწაძემ. გადამეტებულია, რა თქმა უნდა, მკრეხელურიც შეგვიძლია ვუწოდოთ, მაგრამ ყენიას ეს პასი, ეს ჩაწოდება, საოცრად მაგონებს მარადონას ჩაწოდებას 86 წლის მუნდიალზე ბულგარეთის ნაკრების წინააღმდეგ, ყენიამაც ასე თავზე დაასვა მათეს, ეს არ იყო უბრალოდ მოვალეობის მოხდის მიზნით ჩაწოდებული საჯარიმოში, ეს უფრო ერთი ფუნჯის გასმას ჰგავდა.